آیا درمان انحراف چانه با ارتودنسی امکان پذیر است؟
آیا امکان درمان انحراف چانه با ارتودنسی وجود دارد یا فقط با جراحی فک این مشکل درمان می شود؟ پاسخ به این سوال به فاکتورهای مختلفی مثل میزان انحراف، سن بیمار و منشا ناهنجاری بستگی دارد.
در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی علمی نقش ارتودنسی در درمان انحراف چانه بپردازیم.
انحراف چانه چیست؟
زمانی که نوک چانه به نسبت خط وسط صورت به سمت چپ یا راست متمایل شده باشد و در امتداد بینی و مرکز لب ها قرار نگیرد؛ به معنای انحراف چانه است.
انحراف چانه باعث به هم خوردن هماهنگی اجزای صورت و نامتقارن به نظر رسیدن اجزای صورت می شود. این انحراف ممکن است خفیف تا شدید باشد. در موارد شدید، انحراف چانه می تواند با مشکلاتی مانند درد فک، اختلال در جویدن و حتی مشکلات گفتاری همراه باشد.

علت انحراف چانه چیست؟
قبل از تصمیم گیری درباره اصلاح انحراف چانه با ارتودنسی یا هر روش دیگری ابتدا باید علت اصلی بروز این ناهنجاری را بدانید. از جمله مهم ترین دلایل انحراف چانه عبارتند از:
- رشد نامتقارن فک پایین؛
- نقص های رشدی مادرزادی؛
- عادات نادرست دهانی در کودکی؛
- ضربه یا آسیب به فک در سنین رشد؛
- اختلال در رویش دندان ها؛
- ناهماهنگی بین فک بالا و پایین؛
در اکثر مواقع، انحراف چانه نتیجه ترکیبی از مشکلات اسکلتی و دندانی است. به همین دلیل درمان آن نیازمند بررسی دقیق توسط متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست) است.
ارتباط انحراف چانه با ناهنجاری های فکی
اصولا انحراف چانه به تنهایی ایجاد نمی شود و نشانه ای از ناهنجاری های فکی عمیق تر است. به عنوان مثال در ناهنجاری های کلاس سه (فک پایین جلوتر از فک بالا) چانه به سمت یک طرف صورت کشیده می شود.
در این شرایط، رفع کجی چانه با ارتودنسی تنها زمانی امکان پذیر خواهد بود که مشکل اصلی فک و دندان ها به درستی تشخیص داده شود. گاهی مرتب کردن دندان ها می تواند باعث بهبود ظاهر چانه نیز شود.
بیشتر بخوانید : تاثیر ارتودنسی بر چهره چگونه است ؟

درمان انحراف چانه با ارتودنسی در چه شرایطی امکان پذیر است؟
یکی از سوالاتی که به کرات پرسیده می شود این است که درمان انحراف چانه با ارتودنسی در چه شرایطی امکان پذیر است؟
در موارد خفیف تا متوسط، به ویژه در سنین رشد، اصلاح انحراف چانه با ارتودنسی می تواند نتایج بسیار خوبی داشته باشد. ارتودنسی با هدایت رشد فک ها و اصلاح موقعیت دندان ها می تواند باعث بهبود تقارن صورت و قرارگیری صحیح چانه شود.
اما در موارد شدید اسکلتی، ارتودنسی به تنهایی کافی نیست و ممکن است نیاز به جراحی فک در کنار ارتودنسی باشد.
نقش سن در درمان انحراف چانه با ارتودنسی
سن بیمار یکی از مهم ترین فاکتورها در موفقیت اصلاح انحراف چانه با ارتودنسی است. انجام ارتودنسی در کودکان یا نوجوانان با استفاده از دستگاه های ارتودنسی فانکشنال یا هدایت کننده رشد، به دلیل انعطاف پذیری استخوان ها به راحتی مسیر رشد فک را اصلاح می کند.
در بزرگسالان به دلیل تکمیل رشد، امکان تغییرات اسکلتی سخت تر و زمان برتر است. در این افراد ارتودنسی بیشتر روی مرتب کردن دندان ها تمرکز دارد و تاثیر آن بر موقعیت چانه کمتر خواهد بود.

روش های درمان انحراف چانه با ارتودنسی
روش اصلاح انحراف چانه با ارتودنسی به نسبت نوع و شدت انحراف توسط متخصص ارتودنسی انتخاب می شود.
ارتودنسی ثابت
در بسیاری از موارد، استفاده از براکت های ارتودنسی ثابت می تواند با اصلاح بایت و هماهنگ کردن قوس های دندانی، انحراف ظاهری چانه را کاهش دهد. این روش بیشتر برای انحراف هایی کاربرد دارد که منشا دندانی دارند.
ارتودنسی فانکشنال در سنین رشد
در کودکان و نوجوانان، دستگاه های فانکشنال می توانند رشد فک پایین را هدایت کرده و عدم تقارن را کاهش دهند. این روش یکی از موثرترین راه ها برای رفع کجی چانه با ارتودنسی در کودکان و نوجوانان است.
ارتودنسی قبل و بعد از جراحی فک
در موارد شدید اسکلتی، ابتدا ارتودنسی برای آماده سازی دندان ها انجام می شود، سپس جراحی فک جهت اصلاح موقعیت فک پایین صورت می گیرد و در نهایت ارتودنسی تکمیلی انجام می شود. در این شرایط ارتودنسی نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد.
مدت زمان درمان انحراف چانه با ارتودنسی
مدت زمان درمان بسته به شدت انحراف، سن بیمار و روش درمان متفاوت است. به طور میانگین، اصلاح انحراف چانه با ارتودنسی بین 18 تا 30 ماه طول می کشد. در مواردی که نیاز به جراحی وجود دارد، این زمان ممکن است افزایش یابد.
پایبندی بیمار به توصیه های متخصص ارتودنسی نقش مهمی در کوتاه شدن مدت درمان دارد.

آیا ارتودنسی باعث تغییر ظاهر صورت می شود؟
بله، یکی از مزایای ارتودنسی تاثیر مثبت آن بر فرم صورت است. با اصلاح بایت و هماهنگی فک ها، تقارن صورت بهبود پیدا می کند و در بسیاری از بیماران، موقعیت چانه نیز متعادل تر به نظر می رسد.
درمان انحراف چانه با ارتودنسی می تواند باعث افزایش اعتماد به نفس و رضایت بیمار از ظاهر چهره شود.
تفاوت درمان انحراف چانه با ارتودنسی و جراحی
ارتودنسی یک روش غیر تهاجمی است که بیشتر روی دندان ها و رشد فک تمرکز دارد، در حالی که جراحی فک یک روش تهاجمی برای اصلاح مستقیم استخوان فک است. در انحراف های خفیف، ارتودنسی انتخاب اول محسوب می شود، اما در انحراف های شدید اسکلتی، جراحی تنها راه اصلاح کامل است.
تشخیص درست بین این دو روش فقط توسط متخصص ارتودنسی و جراح فک امکان پذیر است.
عوارض عدم درمان انحراف چانه
نادیده گرفتن انحراف چانه می تواند در طول زمان مشکلات بیشتری ایجاد کند. این مشکلات شامل ساییدگی نامتقارن دندان ها، درد مفصل فک، اختلال در جویدن و حتی سردردهای مزمن است. به همین دلیل توصیه می شود در صورت مشاهده انحراف، برای بررسی و درمان به موقع اقدام شود.
جمع بندی
انحراف چانه یکی از ناهنجاری هایی است که بر زیبایی چهره و البته عملکرد صورت تاثیر بسزایی دارد. خوشبختانه امکان درمان انحراف چانه با ارتودنسی به ویژه در سنین رشد و انحراف های خفیف تا متوسط بدون نیاز به جراحی فک امکان پذیر است. اما در موارد شدید نیاز به ارتودنسی به همراه جراحی فک است.
مهم ترین قدم در درمان موفق، مراجعه به متخصص ارتودنسی و تشخیص دقیق نوع ناهنجاری است. هرچه درمان زودتر آغاز شود، نتایج بهتر و پایدارتر خواهد بود.
سوالات متداول
خیر، در موارد خفیف تا متوسط (به ویژه در سنین پایین)، به کمک ارتودنسی می توان انحراف چانه را درمان کرد. اما در موارد شدید علاوه بر ارتودنسی نیاز به جراحی فک نیز می باشد.
سنین کودکی و نوجوانی به دلیل ادامه دار بودن رشد فک بالا و پایین بهترین سن انجام ارتودنسی برای درمان انحراف چانه است. بزرگسالان نیز می توانند درمان شوند، اما محدودیت های اسکلتی وجود دارد.
بله، استفاده از نگهدارنده (ریتینر) به حفظ نتایج درمان و جلوگیری از بازگشت انحراف چانه و دندان ها کمک می کند.