نایت گارد چیست؟ بررسی کامل کاربرد، مزایا، انواع و قیمت نایت گارد

نایت گارد نوعی وسیله محافظتی دهان و دندان به منظور جلوگیری از آسیب های ناشی از دندان قروچه یا فشارهای غیرطبیعی فک است. 

بسیاری از افراد به صورت ناخواسته در طول شب دندان های خود را به هم می فشارند که این مسئله به مرور زمان می تواند منجر به ترک خوردگی، لب پریدگی، حساسیت دندانی و حتی دردهای مزمن فک و سردرد شود.

به دلیل اهمیت این وسیله محافظتی در دندانپزشکی ما قصد داریم در این سری از مقالات دنیا کلینیک به بررسی اینکه نایت گارد چیست؟ کاربردها، انواع، عوارض، مزایا، نحوه مراقبت و قیمت آن بپردازیم. 

نایت گارد چیست؟

نایت گارد یا محافظ دندان شبانه نوعی وسیله پلاستیکی یا اکریلیکی شفاف است که روی دندان های فک بالا و پایین قرار می گیرد و به عنوان یک لایه محافظتی بین دندان ها عمل می کند. هدف اصلی استفاده از محافظ فک شبانه، جلوگیری از دندان قروچه و فشار شدید دندان های فک بالا و پایین در هنگام خواب است. 

این وسیله محافظتی به صورت اختصاصی و متناسب با فک و دندان های هر فرد در لابراتوار دندانپزشکی ساخته می شود. به همین دلیل عملکرد آن بسیار دقیق تر و موثرتر از نمونه های آماده موجود در داروخانه ها است.

دندان قروچه چیست و چرا خطرناک است؟

دندان قروچه یا براکسیسم نوعی اختلال عملکردی فک است که در صورت ابتلا به آن فرد به طور ناخودآگاه (به خصوص در هنگام خواب) دندان های خود را با فشار زیاد به روی هم می ساید. 

از جمله عوارض تکرار دندان قروچه و عدم درمان عبارتند از:

• سایش مینای دندان
• حساسیت دندانی
• شکستگی یا ترک خوردگی دندان
• تحلیل لثه
• درد مفصل فکی گیجگاهی
• سردردهای صبحگاهی
• درد عضلات صورت و گردن

در چنین شرایطی استفاده از محافظ فک و دندان به عنوان یک درمان محافظتی ضروری محسوب می شود.

کاربردهای نایت گارد دندان چیست؟

1. نایت گارد برای دندان قروچه

اصلی ترین کاربرد محافظ شبانه دندان، مدیریت عوارض ناشی از براکسیسم (دندان قروچه) است. در دندان قروچه شبانه، عضلات ماستر و تمپورال انقباضات مکرر و شدید ایجاد می کنند که گاهی نیرویی چند برابر نیروی طبیعی جویدن به دندان ها وارد می شود. این نیروهای پارافانکشنال باعث سایش تدریجی مینای دندان، ایجاد فست های سایش، ترک های میکروسکوپی و حتی شکستگی کاسپ ها (برجستگی دندانی) می شوند.

نایت گارد به عنوان یک اسپلینت اکلوزالی بین سطوح دندانی قرار می گیرد و سه عملکرد کلیدی دارد:

• ایجاد یک لایه فداشونده که به جای مینای دندان دچار سایش می شود.
• توزیع یکنواخت نیروهای اکلوزالی (فشارهای فکی) و کاهش تمرکز تنش روی یک یا چند دندان خاص.
• کاهش فعالیت عضلانی از طریق تغییر الگوی تماس دندانی.

در موارد متوسط تا شدید، استفاده منظم از محافظ دندان می تواند از پیشرفت تخریب ساختار دندان جلوگیری کند و نیاز به درمان های ترمیمی گسترده را به تعویق بیندازد یا حذف کند.

2. محافظت از لمینت و روکش دندان

در درمان های زیبایی مانند لمینت سرامیکی، کامپوزیت ونیر یا روکش های تمام سرامیک، استحکام و دوام به شدت وابسته به نحوه توزیع نیروهای اکلوزالی است. فشارهای شدید شبانه می توانند باعث لب پریدگی روکش های دندانی، ترک های ریز در سرامیک یا حتی دبانده شدن روکش شوند.

در بیماران مبتلا به براکسیسم، احتمال شکست درمان های زیبایی چند برابر افراد عادی است. در این شرایط، محافظ دندان نقش یک سپر محافظتی را ایفا می کند. این وسیله:

• از تماس مستقیم سرامیک یا کامپوزیت با دندان مقابل جلوگیری می کند.
• نیروهای افقی مخرب را کاهش می دهد.
• احتمال ترک یا شکستگی روکش های دندانی را کم می کند.

در واقع برای بسیاری از بیماران دارای لمینت یا روکش، تجویز محافظ دندان نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت درمانی محسوب می شود تا از سرمایه گذاری مالی و درمانی آن ها محافظت شود.

3. کاهش درد مفصل فک

اختلالات مفصل گیجگاهی فکی اغلب با علائمی مانند درد جلوی گوش، صدا دادن فک، محدودیت باز شدن دهان و درد عضلات جونده همراه است. یکی از عوامل تشدید کننده این اختلالات، فشار بیش از حد و تماس های ناهماهنگ دندانی در هنگام خواب است.

نایت گارد با اصلاح تماس های اکلوزالی و ایجاد سطح صاف و کنترل شده، باعث می شود:

• فشار از روی مفصل فکی برداشته شود.
• فعالیت بیش از حد عضلات کاهش یابد.
• اسپاسم عضلانی کمتر شود.
• مسیر حرکتی فک پایدارتر گردد.

در بسیاری از بیماران مبتلا به دردهای عضلانی فکی، پس از چند هفته استفاده منظم از محافظ دندان شبانه، شدت درد و سردردهای تنشی به طور محسوسی کاهش پیدا می کند. البته در موارد پیچیده تر ممکن است نیاز به اسپلینت های تخصصی تر یا درمان های تکمیلی وجود داشته باشد.

4. پیشگیری از تحلیل و کوتاه شدن دندان ها

سایش مزمن ناشی از دندان قروچه باعث کاهش تدریجی ارتفاع تاج دندان ها می شود. این پدیده که به آن اتریشن گفته می شود، در طول زمان می تواند باعث کوتاه شدن دندان ها، کاهش بعد عمودی صورت، افزایش حساسیت دندان هابه سرما و گرما و نمای پیرتر در چهره به دلیل کاهش ارتفاع یک سوم تحتانی صورت شود. 

نایت گارد با جلوگیری از تماس مستقیم مینای دندان ها، روند اتریشن را متوقف یا به شدت کند می کند. در نتیجه، ساختار طبیعی دندان حفظ می شود و از نیاز به درمان های پیچیده ای مانند بازسازی کامل اکلوژن یا افزایش بعد عمودی با روکش های متعدد جلوگیری می شود.

انواع نایت گارد دندان

نایت گاردها از نظر جنس، سختی و کاربرد به چند دسته تقسیم می شوند:

1. نایت گارد نرم

این نوع از مواد انعطاف پذیر ساخته می شود و بیشتر برای موارد خفیف دندان قروچه استفاده می گردد. راحتی بیشتری دارد اما برای فشارهای شدید مناسب نیست.

2. نایت گارد سخت

از جنس اکریلیک سخت ساخته می شود و برای براکسیسم شدید کاربرد دارد. دوام بالاتری دارد و کنترل دقیق تری روی فشار فک ایجاد می کند.

3. نایت گارد دو لایه

ترکیبی از لایه نرم داخلی و لایه سخت خارجی است و تعادل مناسبی بین راحتی و استحکام ایجاد می کند.

4. نایت گارد داروخانه ای

این نوع محافظ دندان شبانه به صورت عمومی تولید می شود و قالب اختصاصی ندارد. با اینکه قیمت نایت گارد در داروخانه ها کمتر از نمونه سفارشی است اما معمولا کارایی و دوام کمتری نیز نسبت به نمونه سفارشی دارند.

مزایای استفاده از نایت گارد چیست؟

استفاده منظم از محافظ شبانه دندان مزایای متعددی دارد که شامل موارد زیر است:

• جلوگیری از سایش و تخریب مینای دندان
• کاهش درد فک و عضلات صورت
• جلوگیری از شکستگی ترمیم ها و روکش ها
• کاهش سردردهای ناشی از فشار فکی
• افزایش طول عمر درمان های زیبایی

در واقع استفاده از محافظ دندان یک راهکار پیشگیرانه است که هزینه های درمانی آینده را کاهش می دهد.

نحوه مراقبت و نگهداری از نایت گارد

به طور معمول طول عمر نایت گارد بین 1 تا 5 سال بسته به شدت فشار فکی و نحوه نگهداری متغیر است.

به منظور افزایش طول عمر نایت گارد نیاز است که نکات زیر را رعایت کنید:

• پس از هر بار استفاده با آب سرد و مسواک نرم شسته شود.
• از آب داغ استفاده نشود زیرا باعث تغییر شکل آن می شود.
• در جعبه مخصوص نگهداری شود.
• به صورت دوره ای توسط دندانپزشک بررسی گردد.
• از جویدن یا گاز گرفتن آن در طول روز خودداری شود.

قیمت نایت گارد چقدر است؟

قیمت نایت گارد دندان به نسبت عوامل مختلفی مثل نوع آن، شدت براکسیسم، تخصص دندانپزشک و کیفیت لابراتوار می تواند متفاوت باشد. 

به طور کلی نایت گارد اختصاصی هزینه بیشتری نسبت به نایت گارد داروخانه ای دارد اما از نظر کارایی و دوام کاملا مقرون به صرفه تر است.

عوارض نایت گارد چیست؟

در صورتی که محافظ دندان به درستی ساخته و تنظیم شود معمولا عارضه خاصی ایجاد نمی کند. با این حال در برخی موارد ممکن است:

• احساس ناراحتی در روزهای اول استفاده
• افزایش بزاق دهان
• احساس فشار خفیف روی دندان ها

توجه: این علائم معمولا موقتی هستند و پس از عادت کردن بیمار برطرف می شوند.

آیا نایت گارد درمان قطعی دندان قروچه است؟

نایت گارد درمان قطعی دندان قروچه نیست بلکه یک وسیله محافظتی است که از آسیب ناشی از آن جلوگیری می کند. درمان اصلی باید بر اساس علت زمینه ای مانند استرس، اختلال خواب یا مشکلات اکلوژنی انجام شود. در برخی موارد همکاری با روانشناس یا متخصص اختلالات خواب نیز توصیه می شود.

چه زمانی باید نایت گارد تعویض شود؟

در صورت مشاهده موارد زیر باید برای تعویض محافظ دندان اقدام کرد:

• ترک خوردگی یا شکستگی وسیله
• تغییر شکل یا شل شدن
• افزایش سایش روی سطح آن
• تغییر در وضعیت دندان ها

بررسی سالانه توسط دندانپزشک برای ارزیابی وضعیت نایت گارد ضروری است.

جمع بندی

نایت گارد یا محافظ دندان شبانه وسیله ای کاربردی برای جلوگیری از عوارض ناشی از دندان قروچه یا فشارهای غیرطبیعی فکی است. 

این وسیله از جلوگیری از تماس مستقیم دندان های فک بالا و پایین در طول خواب از سایش مینای دندانی، شکستگی ترمیم ها و روکش های دندانی و درد مفصل فک جلوگیری می کند.

اگر علائمی مثل سردرد صبحگاهی، سایش دندان و درد فک دارید بهتر است هر چه سریع تر برای بررسی و خرید نایت گارد مناسب اقدام کنید. سلامت دندان ها سرمایه است که با اقدامات و هزینه های ناچیز مثل خرید نایت گارد می توان از بروز عوارض شدیدتر و با هزینه های زیاد جلوگیری کرد. 

سوالات متداول