شکستن دندان جلو؛ علت، اقدامات اولیه و روش ‌های درمان

دندان‌ های جلو نقش مهمی در زیبایی لبخند و همچنین گفتار و جویدن دارند. به همین دلیل، شکستن دندان جلو یکی از اتفاقاتی است که برای هر فردی در هر سنی رخ دهد، معمولا به همراه استرس و نگرانی است. خبر خوب این است که امروزه با پیشرفت علم دندانپزشکی ترمیمی، تقریبا در تمام موارد می‌توان دندان شکسته را بازسازی کرد و ظاهر و عملکرد طبیعی آن را بازگرداند.

در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال، به ‌طور کامل بررسی می‌کنیم که علت شکستن دندان جلو چیست، بلافاصله بعد از شکستگی باید چه کاری انجام دهید، چه روش ‌های درمانی وجود دارد و هزینه ترمیم دندان جلو شکسته چقدر است.

علت‌ شکستن دندان جلو چیست؟

پیش از پرداختن به درمان، بهتر است بدانید چه عواملی باعث شکستگی دندان جلو می ‌شوند:

ضربه و تصادف

افتادن، تصادفات رانندگی، برخورد در حین فعالیت‌ های ورزشی یا حتی دعوا از شایع‌ ترین علل شکستن دندان جلو در بزرگسالان و کودکان هستند.

گاز زدن اجسام سخت

باز کردن بطری با دندان، گاز زدن یخ، آجیل سفت یا قلم و مداد فشار زیادی به لبه دندان ‌های جلو وارد می‌کند و احتمال شکستن آنها را بالا می‌برد.

پوسیدگی پیشرفته

وقتی پوسیدگی ساختار دندان را تضعیف کند، حتی یک فشار معمولی هم می‌تواند باعث شکستگی شود. بنابراین قبل از پیشرفت پوسیدگی دندان بهتر است برای درمان آن اقدام کنید.

دندان ‌قروچه

فشردن و سایش مداوم دندان‌ ها در خواب یا در طول روز که به آن دندان قروچه گفته می‌شود باعث تضعیف مینای دندان و حتی ترک و شکستگی دندان می‌شود.

کیفیت پایین یا نازک بودن مینای دندان

برخی افراد به دلایل ژنتیکی یا تغذیه ‌ای مینای دندان ضعیف ‌تری به نسبت سایر افراد دارند که در برابر ضربه مقاومت کمتری نشان می‌دهد.

انواع شکستگی دندان جلو

دندان از سه لایه اصلی مینا (لایه سخت و بیرونی)، عاج (لایه میانی و حساس ‌تر) و پالپ یا عصب (بافت زنده در مرکز دندان که رگ‌ های خونی و اعصاب را در بر می‌گیرد) تشکیل شده است. شدت شکستگی دندان جلو بسته به اینکه کدام ‌یک از این لایه‌ ها درگیر شده باشند، طیف وسیعی دارد و همین موضوع تعیین می‌کند دندانپزشک چه روش درمانی را پیشنهاد دهد. در ادامه انواع شکستگی دندان جلو را از خفیف ‌ترین تا شدیدترین حالت بررسی می‌کنیم:

ترک سطحی (Craze Line)

این نوع تنها لایه مینای دندان را درگیر می‌کند و به‌ صورت خط‌ های ریز و مویی روی سطح دندان دیده می‌شود. ترک های سطحی معمولا دردناک نیستند و بیشتر یک مسئله زیبایی محسوب می‌شوند، هرچند در صورت بی ‌توجهی ممکن است با گذر زمان گسترش یابد.

شکستگی جزئی لبه دندان (Chip)

در این حالت، تکه کوچکی از لبه یا گوشه دندان جدا می‌شود. معمولا فقط مینا و بخش سطحی عاج درگیر است، درد شدیدی ایجاد نمی‌شود، اما ممکن است لبه دندان کمی تیز و زبر احساس شود.

شکستگی متوسط با درگیری عاج

شکستگی از مینا عبور کرده و بخشی از عاج دندان جلو را نیز درگیر می‌کند. در این نوع معمولا حساسیت دندان به سرما، گرما یا مواد شیرین و ترش شروع می‌شود، چون عاج به تحریکات بیرونی حساس ‌تر از مینای دندان است.

شکستگی عمیق نزدیک عصب یا با درگیری پالپ

شکستگی تا نزدیکی یا داخل بافت عصب دندان پیش می‌رود. این نوع شکستن دندان جلو معمولا با درد شدید، حساسیت طولانی ‌مدت و گاهی خونریزی جزئی از داخل دندان همراه است و نیاز به رسیدگی فوری دارد، چون خطر عفونت عصب دندان وجود دارد.

شکستگی همراه با درگیری ریشه

جدی ‌ترین نوع شکستگی دندان است که از تاج دندان فراتر رفته و به ریشه زیر لثه می‌رسد. این حالت اغلب در اثر ضربات شدید (مانند تصادف) رخ می‌دهد و ممکن است دندان جلو در حفره خود سست یا جابه ‌جا شود. در چنین مواردی، بسته به وضعیت ریشه، درمان ریشه، روکش یا حتی کشیدن دندان و جایگزینی با ایمپلنت مطرح می‌شود.

به ‌طور کلی، هرچه شکستگی به لایه ‌های عمیق ‌تر دندان نزدیک‌ تر باشد، فوریت مراجعه به دندانپزشک‌ بیشتر است؛ چرا که تاخیر در درمان می‌تواند خطر عفونت، درد مزمن و از دست رفتن دندان را افزایش دهد.

اقدامات فوری بعد از شکستن دندان جلو

نحوه برخورد شما در ساعات اول شکستگی، تاثیر زیادی روی نتیجه نهایی درمان دارد. در صورت شکستن دندان جلو این مراحل را دنبال کنید:

1. دهان را با آب ولرم بشویید تا هرگونه خون یا ذرات باقی‌ مانده تمیز شود.
2. اگر تکه‌ای از دندان جدا شده، آن را نگه دارید. بهتر است تکه شکسته ‌شده را در شیر، سرم فیزیولوژی یا داخل دهان (بین لپ و لثه) نگه دارید تا خشک نشود؛ در برخی موارد دندانپزشک می‌تواند همان تکه را دوباره بچسباند.
3. خونریزی و تورم را کنترل کنید. با گاز استریل یا دستمال تمیز فشار ملایمی روی ناحیه وارد کنید و در صورت تورم از کمپرس سرد استفاده نمایید.
4. در سریع ‌ترین زمان ممکن به یک کلینیک دندانپزشکی مراجعه کنید. به‌ ویژه در شکستگی‌ های عمیق، مراجعه در بازه زمانی کوتاه (چند ساعت اول) شانس موفقیت درمان و حفظ دندان اصلی را به ‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

روش‌های درمان دندان جلو شکسته

بسته به شدت و نوع شکستگی، دندانپزشک یکی از روش ‌های زیر را برای ترمیم دندان جلو پیشنهاد می‌دهد:

باندینگ دندان  (Dental Bonding)

باندینگ دندان برای ترمیم ترک‌ ها و شکستگی‌ های کوچک و جزئی در دندان‌ های جلو مناسب است. در این روش، از رزینی به رنگ دندان استفاده می‌شود که به سطح دندان چسبانده شده و توسط اشعه مخصوصی سفت می‌شود.

این روش درمان شکستگی دندان جلو سریع و کم‌ هزینه است و معمولا در یک جلسه ۳۰ تا ۴۵ دقیقه ‌ای بدون نیاز به تراش دندان انجام می‌شود. در مقابل، باندینگ نسبت به روکش یا لمینت دوام کمتری دارد و ممکن است با گذشت زمان کمی تغییر رنگ دهد.

ونیر کامپوزیتی  (Composite Veneer)

کامپوزیت به دندان‌ ها ظاهری طبیعی و یکنواخت می‌دهد و برای ترمیم شکستگی ‌های متوسط تا شدید در دندان‌ های جلو کاربرد دارد. کامپوزیت دندان مانند باندینگ انجام می‌شود، اما لایه ‌ای ضخیم ‌تر از مواد کامپوزیت روی سطح دندان قرار گرفته و شکل داده می‌شود. ونیر کامپوزیتی نسبت به باندینگ مقاومت بیشتری دارد و ظاهری طبیعی ‌تر و یکدست ‌تر به دندان ‌ها می‌دهد.

لمینت دندان

پوسته‌ ای نازک از جنس سرامیک است که روی سطح جلویی دندان چسبانده می‌شود. استفاده از لمینت دندان زمانی مناسب است که علاوه بر شکستگی، فرد به دنبال بهبود کلی زیبایی لبخند (مثل اصلاح رنگ، فرم یا فاصله دندان‌ های مجاور) نیز باشد. از نظر جنس، دو نوع اصلی دارد: نوع کامپوزیتی (کامپوزیت دندان) سریع‌ تر و ارزان‌ تر است و در همان جلسه روی دندان ساخته می‌شود، اما نوع سرامیکی (پرسلن) نیاز به قالب‌ گیری و ساخت در لابراتوار دارد. با این حال، لمینت سرامیکی در برابر تغییر رنگ و سایش مقاوم‌ تر و طبیعی‌تر است و معمولا بین دو تا سه جلسه زمان می‌برد.

روکش دندان  (Crown)

وقتی شکستگی بخش بزرگی از تاج دندان را از بین برده باشد و باندنیگ استحکام کافی ایجاد نکند، روکش دندان بهترین گزینه است. در این روش، ابتدا دندان کمی تراش داده می‌شود تا فضای لازم برای قرارگیری روکش (از جنس سرامیک، زیرکونیا یا فلز-سرامیک) فراهم شود؛ سپس یک روکش موقت تا آماده شدن روکش اصلی روی دندان قرار می‌گیرد. روکش دائمی با پوشاندن کامل سطح تاج، هم استحکام جویدن را بازمی‌گرداند و هم ظاهری کاملا طبیعی و هماهنگ با دندان ‌های مجاور ایجاد می‌کند و معمولا دوام بسیار بالایی (به‌ طور متوسط ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر با مراقبت مناسب) دارد.

درمان ریشه (عصب‌ کشی)

اگر شکستگی دندان جلو آنقدر عمیق باشد که به بافت عصب (پالپ) دندان برسد، پیش از هرگونه ترمیم ظاهری باید عصب کشی دندان جلو انجام شود. در این مرحله، دندانپزشک عصب آسیب ‌دیده یا عفونی را از داخل کانال ریشه خارج کرده، داخل کانال را ضدعفونی و تمیز می‌کند و سپس آن را با مواد مخصوص پر می‌کند تا از ورود مجدد باکتری جلوگیری شود. پس از اتمام درمان ریشه، معمولا دندان به دلیل ضعیف ‌تر شدن ساختار، با روکش پوشانده می‌شود تا در برابر شکستگی ‌های بعدی محافظت شود.

ایمپلنت دندان

اگر شکستن دندان جلو شدید و همراه با آسیب به ریشه باشد، امکان نجات دندان اصلی وجود ندارد و تنها راه‌ باقی‌ مانده کشیدن دندان و جایگزینی آن است. ایمپلنت دندان یک پیچ تیتانیومی است که داخل استخوان فک کاشته می‌شود و پس از جوش ‌خوردن با استخوان (که چند ماه زمان می‌برد)، روی آن یک روکش مصنوعی قرار می‌گیرد. این روش از نظر ظاهر، احساس طبیعی و دوام (در صورت مراقبت مناسب، یک عمر) بهترین گزینه بلندمدت برای جایگزینی دندان از دست‌ رفته محسوب می‌شود، هرچند فرآیند درمان آن نسبت به سایر روش ‌ها زمان‌ برتر و هزینه ایمپلنت دندان نیز بیشتر است.

هزینه ترمیم دندان جلو شکسته چقدر است؟

هزینه درمان شکستگی دندان جلو به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• شدت و نوع شکستگی
• روش درمانی انتخاب ‌شده (کامپوزیت، لمینت، روکش، ایمپلنت)
• نیاز یا عدم نیاز به درمان ریشه
• متریال به‌کار رفته (کامپوزیت، سرامیک، زیرکونیا و…)

به دلیل تفاوت قیمت بین روش ‌های مختلف، ارائه یک عدد قطعی بدون معاینه امکان ‌پذیر نیست. بهترین راه، رزرو یک جلسه مشاوره حضوری توسط دندانپزشک است تا پس از معاینه دقیق، برآورد هزینه شفاف و متناسب با وضعیت دندان شما ارائه شود.

شکستن دندان جلو کودک؛ چه باید کرد؟

شکستگی دندان جلو در کودکان به دلیل بازی و فعالیت ‌های پرتحرک بسیار شایع است. نکاتی که والدین باید بدانند:

• اگر دندان شیری کودک شکسته باشد، معمولا درمان محافظه ‌کارانه ‌تری در پیش گرفته می‌شود، زیرا این دندان در آینده جای خود را به دندان دائمی می‌دهد.
• اگر شکستگی مربوط به دندان دائمی کودک باشد، اهمیت مراجعه سریع بسیار بیشتر است، چون عصب دندان‌ های دائمی در سنین پایین هنوز کاملا بسته نشده است.

در هر دو حالت، خودداری از خوددرمانی و مراجعه به دندانپزشک اطفال یا کلینیک تخصصی ضروری است.

راه‌های پیشگیری از شکستن دندان جلو

با رعایت چند نکته ساده می‌توانید احتمال شکستن دندان جلو را کاهش دهید:

• در ورزش ‌های پرتماس مانند فوتبال، بوکس یا اسکیت از محافظ دهان  استفاده کنید.
• از گاز زدن اجسام سخت مانند یخ، ناخن، در بطری یا قلم خودداری کنید.
• در صورت وجود دندان ‌قروچه، از گارد شبانه استفاده کنید.
• پوسیدگی ‌ها را به‌موقع درمان کنید تا ساختار دندان ضعیف نشود.
• چکاپ دوره ‌ای هر ۶ ماه یک ‌بار به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک می‌کند.

جمع ‌بندی

شکستن دندان جلو، هرچند تجربه‌ ای ناخوشایند و نگران‌ کننده است، اما با اقدام سریع و انتخاب روش درمانی مناسب، قابل ترمیم کامل است. از باندینگ، کامپوزیت و لمینت گرفته تا روکش و ایمپلنت، امروزه راه‌ حل‌ های متنوعی برای بازگرداندن زیبایی و عملکرد دندان شما وجود دارد.

اگر دندان جلوی شما یا فرزندتان دچار شکستگی شده، همین حالا با کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال تماس بگیرید و نوبت مشاوره رایگان خود را رزرو کنید تا متخصصان ما بهترین راه ‌حل را متناسب با شرایط شما ارائه دهند.

سوالات متداول