حساسیت دندان چیست: 4 نشانه، 7 علت و 6 راهکار درمانی + سوالات رایج
همه ما دست کم چند بار زمانی که غذا یا خوراکی هایی مثل بستی خوردیم با حالت نا آشنا و خیلی ناخوشایندی مثل تیر کشیدن و یا درد دندان مواجه شده ایم. اما اگر بارها و بارها و برای مثال برای چندین روز و هفته با چنین مشکلی مواجه شویم احتمالا به حساسیت دندان مبتلا شده اید. در این مقاله به طور کامل درباره حساس شدن دندان ها و نحوه درمان و پیشگیری از آن آشنا خواهیم شد.
| علت❌ | درمان✅ |
|---|---|
| مسواک زدن با فشار زیاد و سریعت | برخورداری برس مسواک از موهای نرم یادگیری اصولی و صحیح مسواک زدن استفاده از خمیردندان های خاص دندان های حساس و حاوی فلوراید |
| فرسایش مینای دندان | مسواک زدن با خمیردندان حاوی فلوراید درمان فلورایدتراپی نصب روکش یا باندینگ دندان |
| عقب نشینی لثه | جراحی لثه شتشسوی دهان با دهانشویه کلرهگزیدین استعمال ژل محافظ کننده از اعصاب و ریشه دندان |
| بیماری لثه | جرمگیری کامل آلودگی های دندانی تجمع یافته استعمال آنتی بیوتیک های موضعی جراحی لثه با لیزر |
| پوسیدگی دندان | پرکردن دندان پوسیده شده سیلانت گذاری عصب کشی (اگر میزان نفوذ پوسیدگی تا اعصاب پیشرفت کرده باشد) |
| شکستگی دندان | پرکردن دندان |
| آبسه دندان | درمان ریشه دچار صدمه دیدگی عصب کشی دندان |
| دندان قروچه | استفاده از محافظ دهان جویای راهکارهای کنترل استرس و اضطراب تزریق بوتاکس (اگر اعمال فشار دندان های فکین بر روی یکدیگر شدید باشد) |
| حساسیت گذرا درمان های ترمیمی دندانپزشکی | ممنوعیت اجرای محرک تا بازه زمانی 3 ماهه استفاده از ژل هایی با خاصیت بی حس کنندگی بهره مندی از خاصیت ضدحساسیت خمیردندان های خاص |
حساسیت دندان چیست؟
حساسیت دندان به وضعیتی گفته میشود که در آن یک یا چند دندان برای یک لحظه کوتاه دچار درد میشود و حالتی مثل تیر کشیدن را برای شخص ایجاد میکند. این درد، ناراحتی یا تیر کشیدن، میتواند چند ثانیه باشد و یا اینکه تا چند دقیقه و یا حتی چند ساعت ادامه داشته باشد. دندان حساس میتواند علامت و نشانه یک بیماری یا مشکل جدی در رابطه با دهان و دندان باشد.
چرا دندان ها حساس میشوند؟
بخشی از دندان که از لثه بیرون زده شده تاج نامیده میشود که یک لایه سفید رنگ به مینا آن را احاطه کرده است. در زیر این لایه سفت و سخت، لایه نرم و حساسی وجود دارد که به آن دنتین گفته میشود. دنتین برعکس مینای دندان که هیچ سلول زنده ای ندارد، دارای سلول های زنده است و توسط عروق عصبی و خونی تغذیه میشود.
زمانی که مینای دندان که لایه محافظ دندان است تحلیل رود یا فرسوده شود، دنتین در معرض دید قرار میگیرد. هر زمان این اتفاق بی افتد گفته میشود که دندان حساس شده است. حساسیت دندان معمولا در حد فاصل بین لثه و دندان، جایی که به آن خط لثه گفته میشود رخ میدهد.
نشانه ها و علائم حساسیت دندان کدام اند؟
از شایع ترین نشانه های حساسیت دندان یم توان به موارد زیر اشاره نمود:
- تجربه کردن احساس درد دندان به صورت ناگهانی و تیز
- تحریک دندان با مصرف مواد غذایی و نوشیدنی های مختلف داغ، سرد، شیرین، ترش و اسیدی
- بروز احساس درد حین اجرای فرآیند مسواک زدن
- بروز درد و ناراحتی حین نخ دندان کشیدن
7 علت حساسیت دندان را بشناسید
در ادامه با رایج ترین دلایل حساسیت دندان که باعث از بین رفتن مینا و پدیدار شدن دنتین میشوند آشنا خواهید شد.
۱. بی دقتی در مسواک زدن
ما به همه مراجعانمان توصیه میکنیم که همیشه مسواک بزنند. آموزش های لازم برای اینکار را نیز به آن ها ارائه میدهیم. اما این وسط بعضی از مردم فکر میکنند که هرچه با فشار بیشتری مسواک را به دندان بزنند و یا برای مثال بیش از 5 دقیقه مسواک بزنند دندان های سالمتری خواهند داشت. در حالی که اینکار بدتر باعث به وجود آمدن مشکل برای دندان میشود. زمانی که بیش از حد و با فشار زیادی و مخصوصا در یک جهت مسواک بزنید، به تحلیل مینای دندان کمک خواهید کرد. شما باید تنها دو دقیقه آن هم در همه جهان و با ملایمت مسواک بزنید.
۲. فرسایش مینای دندان
خوردن مواد غذایی بسیار شیرین و یا گازدار میتواند باعث تولید اسید در سطح دندان ها به وسیله باکتری ها شود. این روند در درازمدت باعث تحلیل رفتن مینا میشود. و زمانی که مینا با سهل انگاری شما نازک شود به حساسیت دندان مبتلا خواهید شد.
۳. بالا رفتن و عقب نشینی لثه ها
لثه ها ممکن است به طور طبیعی عقب نشینی کنند و بالا بروند. زمانی که این اتفاق بی افتد ریشه دندان ها در معرض دید قرار میگیرد. از آنجایی که جایگاه ریشه دندان زیر لثه است، بیرون آمدنش به منزله حساس شدن دندان است. شما باید برای درمان حساسیت ناشی از تحلیل لثه ها عمل لیفتینک لثه انجام دهید.
۴. بیماری لثه
ایجاد پلاک دندان یا تارتار می تواند باعث التهاب و عفونت لثه ها شود. علاوه بر عفونت، این احتمال نیز وجود دارد که استخوان دچار عفونت و یا کاهش توده استخوانی شود. زمانی که بیماری لثه داشته باشید آبسه ها نیز در اطراف لثه و بخش های مختلف دندان شما ایجاد میشوند. همه این ها میتواند باعث شکل گیری یک دندان حساس شوند که مدام درد میکند.
۵. دندان قروچه
دندان قروچه یک عادت مضر برای دندان ها است. معمولا زمانی که دندان هایمان را به هم میسابیم (چه در خواب و چه از قصد) باعث تحلیل رفتن مینای دندان و پوسیدگی دندان میشویم. دندان قروچه در نهایت منجر به حساسیت دندان میشود.
۶. شکستگی دندان
زمانیکه دندان ترک بردارد، لب پر شود و یا اینکه حتی پر شود به دلیل آسیب به مینا و بیرون افتادن دنتین دندان حساس میشود.
۷. بلیچینگ دندان
بلیچینگ دندان فرآیند سفید کردن و شستشوی تخصصی دندان ها است. معمولا برخی از افراد بعد از اینکه اینکار را انجام میدهند تا چند روز حساسیت دندان را تجربه میکنند. اما در بیشتر مواقع اگر بلیچینگ درست و از روی اصول انجام داده شود حساسیت به وجود نخواهد آورد. از طرف دیگر اگر بیش از حد بلیچینگ کنید ممکن است مینای دندان تحلیل رفته و سروکله دندان حساس پیدا شود.
راهکارهای درمان حساسیت دندان کدام اند؟
با مراجعه به مطب دندانپرشک او به بررسی و ارزیابی وضعیت سلامت دهان و دندان ها می پردازد. در ظرف مدت کوتاهی او دلیل حساسیت را تشخیص داده و بهترین راه حل درمان دندان حساس را برایتان در نظر میگیرد.
در مرحله اول تیم دندانپزشکی با برخی محصولات دندانپزشکی مثل ژل های حاوی فلوراید، شستشو و یا سایر مواد ویژه دیگر، حساسیت را درمان میکنند. اگر حساسیت مدت زیادی طول بکشد ممکن است لازم باشد چندین قرار ملاقات برای درمان کلی شما مورد نیاز باشد. اگر با این وجود هنوز حساسیت درمان نشود احتمالا با کمک مواد پر کننده خاصی بخشی از دندان که بیشتر دچار حساسیت شده را احاطه کرده یا پر کنند تا دنتین در معرض هوا و بیرون نباشد.
در موارد بسیار شدید برای درمان دندان حساس شده ممکن است عصب کشی دندان و پر کردن ریشه دندان مورد نیاز باشد تا دیگر درد و حساسیتی نداشته باشید. در ادامه قصد داریم تک تک راهکارهای درمانی پزشکی حساسیت دندان را بررسی کنیم:
+ استفاده از خمیردندان ضدحساسیت
اگر به دنبال راهکاری جهت تسکین دندان درد و درمان حساسیت دندان هستید، می توانید از خمیردندان های ضدحساسیت در فرآیند مسواک زدن برای شستشوی فضای دهان استفاده کنید. شایان ذکر است که تولیدی های متعددی مشغول عرضه خمیر دندان های ضدحساسیت با برندهای مختلف در بازار هستند. اما طبق تحقیقات صورت گرفته و توصیه های جامعه پزشکی، خمیردندان برند سنسوداین با خاصیت ضدحساسیت جزو ایده آل ترین گزینه های انتخابی است که می توان در نظر گرفت.
اگر به صورت منظم از این خمیردندان استفاده کنید، در مدت زمان کوتاه متوجه تضعیف سیگنال های حساس شدن دندان خواهید شد. پتاسیم نیترات و فلوراید قلع داخل ترکیبات خمیردندان برند سنسوداین، موادی هستند که با قابلیت ضدحساسیتی خود قادر هستند سطح تحریک پذیری واحدهای دندانی را بهبود ببخشند.
+ قرص برای حساسیت دندان
اگر به دنبال قرص برای دندان حساس شده هستید، می توانید از ناپروکسن و استامینوفن استفاده نمایید. بیماران بدون نیازمندی به نسخه می توانند این داروهای تسکین دهنده را از داروخانه تهیه کنند. از سوی دیگر، قدرت اثرگذاری آسپرین و خانواده آنتی بیوتیک ها در مقایسه با دارو تسکین دهنده استامینوفن، در مدت زمان کوتاه تر قابل مشاهده است. لازم است تا بدانید که مکانیسم عملکردی داروهای آنتی بیوتیک و آسپرین، تنها برای نابودسازی باکتری های مضری که منبع قدرت بیماری دهانی هستند، می باشند. این دسته از داروها احتمالا نیازمند تجویز نسخه از سوی دندانپزشک است.
+ فلورایدتراپی
سریع ترین راهکار درمانی با تاثیرگذاری غیر قابل توصیف در راستای تقویت سلامت دهان و دندان، اجرای عملیات فلوراید تراپی است. فلورایدتراپی بیشترین سهم را در تقویت لایه های متشکل مینای دندان دارد. اگر دندانپزشک متخصص تشخیص دهد که دلیل حساس شدن دندان ها، تضعیف مینای دندانی است، اجرای این عملیات ضروری است.
بیماران با انجام فلوراید درمانی نه تنها می توانند از بروز کرم خوردگی و شکل گیری پوسیدگی دندان جلوگیری کنند، بلکه باعث نگهداری بهتر از اعصاب دندانی و محافظت ایده آل تر از ریشه های آن ها می شوند. فلورایدتراپی قادر است به راحتی در کمترین زمان ممکن به درمان حساسیت دندان ها بپردازد.
+ خدمات درمانی ترمی دندان دچار صدمه دیدگی نظیر پر کردن یا عصب کشی
اگر تحلیل رفتگی مینای دندان در جلسه معاینه شناسایی نشده و پوسیدگی دندانی تشخیص داده شود، دندانپزشک راهی جز پر کردن یا عصب کشی دندان ندارد. در چنین شرایطی، وی باید با ایجاد دسترسی به ساختار داخلی پالپ (مغز) دندان، قسمت دچار آسیب دیدگی را خارج کند و آن را ترمیم نماید.
+ ژل ضد حساسیت دندان
هنگامی که خدمات ترمیمی و زیبایی مانند پر کردن دندان دچار پوسیدگی، تکنیک سفید کننده بلیچینگ، نصب ونیر کامپوزیت و لمینت دندان یا سایر موارد مشابه را انجام می دهید، دندانپزشک معالج جهت جلوگیری از بروز و درمان حساسیت دندان، احتمال دارد استعمال ژل ضدحساسیت را تجویز نماید. مواد متشکل فعال وارنیش ضدحساسیت مانند مانند مانعی برای بروز درد رد دندان عمل می کند.
+ درمان حساسیت دندان در خانه
برخی از محصولات دندانپزشکی مثل خمیردندان ها در بازار وجود دارد که مخصوص دندان های حساس هستند. شما میتوانید یکی از آن ها را برای چند هفته استفاده کنید و یا خمیر را تنها روی بخش حساس قرار دهید تا درد و حساسیت شما کاهش یابد.
همچنین می توانید از استعمال محلول متشکل از 1/4 قاشق غذاخوری زردچوبه، 1 قاشق مرباخوری روغن خردل و 1 قاشق مرباخوری نمک بر روی واحدهای دندانی دچار حساسیت استفاده نمایید. ماده فعال کورکومین در زردچوبه به تسکین و بهبود دندان حساس شده کمک بسزایی می کند.
از دیگر روش های درمان حساس شدن دندان در خانه می توان به استعمال زنجبیل بر روی واحدهای دندانی حساس شده اشاره نمود. تماس مستقیم زنجبیل بر روی دندان های حساس شده باعث تسکین علائم و نشانه ها خواهد شد، چراکه از خواص ضدالتهابی برخوردار است.
همچنین می توانید از قرار دادن 1 برش سیر بر روی واحدهای دندانی حساس شده استفاده کنید. ترکیب طبیعی سولفوری آلیسین موجود در سیر می تواند به نابودسازی باکتری های مضر دهانی و کاهش حساسیت دندان کمک بسزایی کند.
غرغره کردن محلول آب نمک ولرم با اثرگذاری فوق العاده و بسیار سریع همراه شما است. این محلول قادر است سطح التهاب شکل گرفته را کاهش دهد و با خاصیت ضدغفونی کننده خود باعث نابودسازی باکتری های مضر دهانی شود.
چه کسانی دندان حساس دارند؟
حساسیت دندان مساله ای است که افراد زیادی از جامعه را درگیر خودش میکند. این مشکل در هر بازه زمانی از طول عمر شما میتواند شروع شود و هر کسی دندان داشته باشد میتواند به چنین چیزی مبتلا شود. اما رایج است که این معضل در افراد بین 20 تا 40 سال بیشتر دیده میشود. هر چند که نمونه های زیادی در نوجوانان و افراد بالای 70 سال نیز مشاهده شده است و رایج است. مطابق آمار و ارقام، خانم ها ظاهرا بیشتر از آقایان به حساس شدن دندان دچار میشوند.
چطور از بروز این حساسیت پیشگیری کنیم؟
مهم ترین موضوع در این خصوص پیشگیری از حساسیت دندان است. اگر پیشگیری کنید دندان حساس نخواهید داشت و در نتیجه نیاز به هیچ درمانی هم ندارید. برای این منظورر به چند نکته زیر توجه کنید:
- شستشوی فضای دهان با خمیر دندان حاوی فلوراید صورت گیرد تا بافت های متشکل مینای دندان تقویت شوند.
- باید از خمیردندان های مخصوص دندان های حساس استفاده کنید.
- هر2-3 ماه نسبت به تعویض مسواک اقدام کنید.
- مسواک زدن تا 60 دقیقه پس از مصرف هر گونه مواد غذایی و نوشیدنی ممنوع است.
- به حداقل رساندن مصرف مواد غذایی شیرین و نوشیدن نوشیدنی های اسیدی و گازدار فراموش نشود.
- افرادی که با مشکل دندان قروچه در حال دست و پنجه نرم کردن هستند، باید به دنبال راهکارهای درمانی جهت بهبود بخشیدن به آن باشند.
- پیش از اجرای بلیچینگ دندان باید با دندانپزشک مشورت نمایید.
- ویزیت های دوره ای 2 باره رد طول سال به کلینیک دندانپزشکی فراموش نشود.
پاسخ به سوالات رایج
اوج حساسیت دندان ها زمانی است که با وجود تحلیل رفتن مینا شما یک چیز خیلی سرد و یا گرم بخورید. این موضوع هم حساسیت و هم احتمالا درد را افزایش میدهد. برای همین توصیه شده که در کل مواد غذایی خیلی سرد و یا خیلی گرم میل نکنید.
ادامه دار بودن حساسیت دندان در طولانی مدت به معنای حضور پوسیدگی یا عفونت دندانی است. لازم به ذکر است که اگر سطح حساسیت شدید باشد، یعنی میزان نفوذ پوسیدگی تا نواحی ریشه و اعصاب دندانی پیشروی کرده است. در چنین شرایطی افراد نیازمند مداخله پزشک برای جلوگیری از آسیب های جدی تر هستند.
اگر دندان ها دچار صدمه دیدگی پوسیدگی خفیف تا شدید شده باشند، باید از روش های ترمیم و بهبود دهنده پر کردن یا عصب کشی بهره مند شوید. اما اگر دندانپزشک در جلسه معاینه تشخیص دهد که حساسیت بیانگر یک مشکل دهانی نگران کننده و جدی نیست، می توان از داروهای تسکین دهنده مخصوص، خمیردندان هایی با خاصیت ضدحساسیت و درمان فلورایدتراپی برای تقویت مینای دندان ضعیف شده کمک گرفت.
اگر به تازگی متوجه شده اید که خوردن مواد سرد، گرم، گازدار، اسیدی و یا شیرین باعث حساس شدن دندان هایتان شده است بهتر است که از مصرف آن ها خودداری کنید. اگر حین مسواک زدن و شستشوی دهان با آب سرد، دندان حساس داشتید به جای آب سرد بهتر است با آب گرم اینکار را انجام دهید. مهمتر از همه اینکه با ملایمت مسواک بزنید و حتی زمانی که دندانهایتان حساس است مسواک زدن را پشت گوش نیاندازید. حتما از مسواک های سافت که دارای موهای نرم هستند استفاده کنید
هم بله و هم نه! از اولین باری که فکر مکنید دچار این حساسیت شده اید تا چند هفته صبر کنید. اگر طی این مدت خوب شدید نیازی به مراجعه نیست ولی اگه خوب نشد و حتی بدتر هم شد به یک کلینیک دندانپزشکی خوب مراجعه کنید.