مساله پیوند استخوان قبل از کاشت ایمپلنت دندان (چرا و چه زمانی باید انجام شود؟)

در این مقاله سعی کرده ایم تمام آنچه که باید درباره پیوند استخوان دندان بدانید را توضیح دهیم. محتوا به صورت مفصل نوشته شده و به اغلب سوالاتی که در ذهن شما شکل گرفته نیز پاسخ داده شده است. چنانچه بعد از خواندن این مقاله به ویژه در خصوص پیوند استخوان در ایمپلنت دندان و اهمیت آن قبل از کاشت، سوالی داشتید حتما با ما در میان بگذارید تا متخصصان و جراحان ما به سوالات شما در اسرع وقت پاسخ دهند.

منظور از استخوان دندان چیست؟

قبل از اینکه وارد بحث پیوند استخوان در ایمپلنت دندان شویم، اجازه دهید توضیحاتی درباره خود استخوان دندان بدهیم و ببینم که منظور از این استخوان، دقیقا چه بخشی از فک چیست. همانطور که می‌دانید دندان ها، روی استخوان فک قرار گرفته اند. آنها به واسطه ساختارهایی به فک متصل و ثابت می شوند. در واقع هر دندان درون حفره ای کوچکی از استخوان فک قرار دارد. به حفره استخوانی که دندان یا بهتر بگوییم ریشه دندان را در جای خود ثابت نگاه داشته، استخوان آلوئولار گفته می شود.

تا زمانی که دندان در داخل فک است، این استخوان بسیار مقاوم بوده و حتی اگر دچار تحلیل شود، به واسطه تحریک ایجاد شده از سوی ریشه های دندانی، به صورت خودبه خود بازسازی و احیا می شود. اما وقتی دندان کشیده شود یا از بین برود، به مرور زمان استخوان نگهدارنده ریشه دندان نیز تحلیل می رود. یعنی آن استخوانی که قبلا دندان را ثابت نگاه میداشت اکنون کم کم تحلیل رفته و کوچکتر می شود. زیرا هیچ ریشه ای وجود ندارد که چرخه استخوان سازی در اطراف خودش را تحریک کند. مثل مثل رودخانه ای که دیگر چشمه اش آب نداشته باشد، بلاخره خشک می شود.

پیوند استخوان دندان چیست؟

البته استخوان دندان به این زودی ها و به این سادگی ها دچار تحلیل نمی شود. بلکه به مرور زمان و پس از ماه ها یا سال ها این اتفاق رخ می دهد. هرچه توده استخوانی بیشتر تحلیل برود، مشکلاتی از قبیل پوکی استخوان فک، ناهمواری در قوس فکی، برهم خوردن تقارن صورت و … بیشتر نمود پیدا می کنند. بنابراین برای پیشگیری از این مساله در برخی افراد، پیوند استخوان دندان انجام می دهند تا به تقویت استخوان فک کمک شود.

در واقع پیوند استخوان دندان یا (dental bone graft) روشی است که برای افزایش تراکم استخوانی، در قسمتی از فک که استخوان در آنجا دچار تحلیل شده و یا در جایی که نیاز به حمایت اضافی دارد انجام می شود. استخوان یا پودر استخوانی که قرار است به فک پیوند بخورد ممکن است از جاهای دیگر بدن گرفته شود و با عمل جراحی به استخوان موجود در فک جوش بخورد. همچنین گاهی اوقات، از مواد استخوانی مصنوعی برای اینکار استفاده می شود.

دقیقا چه کسانی نیاز به پیوند استخوان دندان دارند؟

لازم است بدانید که روند تحلیل استخوان فک بعد از کشیدن دندان طبیعی شروع می شود و تقریباً در همه افراد با افزایش سن نیز تشدید می‌ شود. پیوند استخوان نیز لزوماً قرار نیست برای همه افراد انجام شود، اما در 3 گروه از افراد این عمل معمولا انجام می شود. در ادامه درباره این 3 گروهی که ممکن است نیاز به پیوند استخوان دندان داشته باشند توضیحات بیشتری خواهیم داد. با دقت هر 3 مورد را بخوانید تا ببیند شما به چه دلیل ممکن است به عمل پیوند استخوان نیاز داشته باشید.

گروه اول؛ افرادی که کاندید عمل جراحی کاشت ایمپلنت هستند

افرادی که کاندید جراحی کاشت ایمپلنت هستند بیشتر از دیگران ممکن است به عمل پیوند استخوان در ایمپلنت دندان نیاز داشته باشند. اگر شخصی بخواهد ایمپنلنت بکار و مدت زمان زیادی از کشیده شدن دندان یا دندان هایش گذشته باشد معمولا باید این عمل را انجام دهد در غیر این صورت عمل با شکست مواجه خواهد شد زیرا توده استخوانی کافی برای حمایت از ایمپلنت، بدون پیوند، وجود نخواهد داشت.

چرا قبل از کاشت ایمپلنت باید پیوند استخوان دندان انجام داد؟؟

تمام افرادی که می خواهند ایمپلنت بکارند نیازی به این عمل ندارند. مثلا افرادی که بلافاصله دندان می کشند و جراحی برایشان انجام می شود معمولا نیازی به پیوند ندارند. حتی اغلب افرادی که چند ماه پیش دندان کشیده اند عملی برای حمایت و پشتیبانی استخوان انجام نمی دهند. بیشتر آن دسته از افرادی که سال هاست دندانی از دست داده اند و میخواهند با ایمپلنت جای آن را پر کنند پیوند در نظر گرفته می شود.

بیشتر بخوانید: هر آنچه که باید در رابطه با گذاشتن ایمپلنت بعد از کشیدن دندان بدانید

گروه دوم؛ افرادی که دچار تحلیل لثه شده اند

گاهی اوقات ممکن است شخصی دچار بیماری لثه شده باشد و مدت ها بدون درمان آن را به حال خود رها کرده باشد. متاسفانه عدم درمان بیماری لثه می تواند ابتدا بافت لثه را از بین ببرد و در نهایت عفونتی ایجاد شده به استخوان نگهدارنده دندان نیز سرایت می کند. در چنین شرایطی ممکن است استخوان آسیب ببیند و یا تحلیل برود. برای جبران آسیب دیدگی استخوان به دنبال بیماری لثه یکی از درمان های موجود پیوند استخوان دندان است. اگر این عمل انجام نشود امکان لق شدن و افتادن دندان وجود دارد.

گروه سوم؛ افرادی که دچار تحلیل شدید استخوان هستند

افرادی که به دلیل تروما، وارد شدن ضربه و در اثر تصادفات دچار آسیب دیدگی استخوان فک و مشخصاً استخوان نگهدارنده دندان شده اند ممکن است نیاز به پیوند استخوان دندان داشته باشند. همچنین افرادی که به دلیل پوکی استخوان یا برخی بیماری های خاص با کاهش توده استخوانی روبرو می شوند کاندید خوبی برای عمل پیوند استخوان دندان هستند.

مزایای پیوند استخوان برای ایمپلنت دندان چیست؟

مزیت های عمل پیوند استخوان برای ایمپلنت دندان در کاهش درصد شکست درمان، افزایش طول عمر ماندگاری ایمپلنت و بهبود بخشیدن عملکرد جویدن خلاصه می شود. عمل جراحی پیوند استخوان نه تنها به ترمیم حجم شرایط استخوان فکی کمک بسزایی کرده، بلکه وضعیت تراکم آن را بهبود می بخشد. جراح دندانپزشک معالج با اجرای این اقدامات باعث جلوگیری از شکل گیری برخی از عوارض ایمپلنت دندان مانند شکستگی یا لقی پروتز آن می شود. علاوه بر این که جراحی پیوند استخوان در حفظ بهتر و ماندگاری بیشتر ساختار فکی تاثیرگذار است، باعث افزایش زیبایی جلوه بصری چهره خواهد شد. تمرکز جراحی پیوند استخوان بر روی بالا بردن درصد موفقیت و طبیعی تر بودن نتیجه درمان است. از دیگر مزایای این جراحی که بسیار حائز اهمیت است می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

• قرارگیری افرادی که در لیست کاندیداهای مناسب ایمپلنت دندان جای ندارد
• طراحی یک تکیه گاه استخوانی قدرتمند جهت بالا بردن مقدار تحمل ناشی از اعمال فشار جویدن مواد غذایی برای بالا بردن سطح مقاومت و پایداری ایمپلنت
• کاهش درصد تحلیل رفتگی ساختار استخوان فکی با بالا بردن بازه زمانی طول عمر ایمپلنت دندان
• کاهش درصد عدم موفقیت درمان پر کردن جای خالی دندان از دست رفته در طولانی مدت
• بهبود دهنده افزایش جلوه زیبایی طرح لبخند
• بهبود دهنده افزایش زیبایی جلوه بصری فرم چهره
• دارای مکانیسم جلوگیری از شکل گیری عارضه فرورفتگی فکین به دلیل عدم وجود استخوان کافی

چطور خود را برای انجام جراحی پیوند استخوان آماده کنیم؟

اگر فکر می‌کنید جزء یکی از 3 گروه نامبرده هستید (مخصوصا در موقعیت پیوند استخوان برای ایمپلنت دندان هستید) باید خود را برای عمل آماده کنید. در ابتدا بهتر است یک کلینیک دندانپزشکی خوب یا دست کم یک جراح دهان و دندان که سابقه و مهارت بالایی دارد را پیدا کنید.

بعد از معاینات و آزمایشات لازم، موارد زیر را دنبال کنید تا خود را برای عمل آماده کنید:  

• بسته به نوع بیهوشی که در طول عمل پیوند استخوان دندان دریافت می کنید، 8 تا 12 ساعت قبل از عمل، از خوردن یا نوشیدن هر چیزی خودداری کنید.
• نام هرگونه دارویی که در حال حاظر یا اخیرا مصرف می کنید را به دندانپزشک خود بگویید. مخصوصا اگر داروهایی که در حال مصرف آن ها هستید از ماهیت رقیق کنندگی خون دارند حتما و حتما به جراح خود اعلام کنید.
• از چند روز پیش از شروع عمل استعمال دخانیات و نوشیدن الکل خودداری کنید
• یک نفر از دوستان را به عنوان همراه در کنار خود داشته باشید
• مقدمات پس از عمل را برای خود فراهم کنید

عمل پیوند استخوان دندان چگونه انجام می شود؟

روشها و تکنیک‌های متعددی برای انجام عمل پیوند استخوان دندان وجود دارد اما جراحان معمولا مراحل مشابه و یکسانی برای این عمل طی می کنند. دندانپزشک یا جراح دهان ابتدا برشی را لثه واستخوان فک ایجاد کرده و مواد استخوانی (مثل پودر استخوان یا تکه های استخوانی) را به فک پیوند زده یا متصل می کند.

همانطور که در مقدمه هم گفته شد، استخوان هایی که برای پیوند زدن استفاده می شوند معمولا از ناحیه لگن، درشت نی یا پشت فک گرفته می شوند. علت استفاده از این استخوان ها این است که حمایت استخوانی در فک را افزایش می دهند و باعث بهبود سریعتر و تشکیل بهتر استخوان جدید می شوند.

انواع پیوندهای بکار رفته برای پشتیبانی از استخوان فک کدامند؟

• اتوگرفت (Autografts): یعنی استخوان هایی که از بدن خود انسان گرفته می شود.
• آلوگرافت (Allografts): استخوان هایی که از افراد دیگر است.
• گزنوگرفت (Xenografts): این ها استخوان های حیوانی هستند.
• آلوپلاست (Alloplasts): این پیوندهای استخوانی با مواد مصنوعی مانند فسفات کلسیم یا سدیم فسفوسیلیکات کلسیم ساخته شده اند.

مراحل پیوند استخوان دندان برای ایمپلنت چگونه است؟

اجرای پیوند استخوان برای ایمپلنت در 8 مرحله خلاصه می شوند:

• قبل از شروع عمل کاملا بیحس یا بیهوش می شوید و علائم حیاتی شما تحت نظارت قرار میگیرد.
• منطقه عمل که قرار است پیوند استخوان دندان در آن ناحیه انجام شود تمیز می شود
• استخوانی که قرار است پیوند داده شود آماده می شود
• برشی روی بافت لثه ایجاد می شود.
• استخوان متعاقبا برش داده می شود
• جراح مواد استخوانی پیوندی را بین دو بخش از استخوان که باید با هم رشد کنند قرار می دهد.
• پیوند استخوان با یک ماده چسبنده یا غشای محلول یا با پیچ های مخصوص محکم می شود.
• سپس محل برش دوخته می شود تا بهبودی آغاز شود.

برای درک بهتر می توانید به تماشای ویدئو پیوند استخوان برای ایمپلنت در بخش ذیل مراجعه نمایید:

آیا پیوند استخوان درد دارد؟

پیوند استخوان برای ایمپلنت دندان و سایر مقاصد دیگر که شامل برداشتن استخوان از بدن خود بیمار نمی شود، یک عمل نسبتاً جزئی و بدون درد است. از آنجا که در طول عمل شما بیحس و در حالتی آرام هستید دردی تجربه نخواهید کرد. اما بعد از اینکه اثر داروی بیحسی یا بیهوشی از بین رفتن ممکن است که درد تجربه کنید که با داروهای مسکن تسکین پیدا می کند. همچنین بسته به پیچیدگی عمل پیوند استخوان دندان و یا تکنیک عمل ممکن است تا چند هفته به صورت گاه و بیگاه کمی احساس ناراحتی کنید که البته با داروها قابل مدیریت است.

اما اگر مواد استخوانی جهت پیوند، از بدن شما به دست آمده باشد، دوره نقاهت می تواند دردناک تر باشد، زیرا عمل جراحی در دو محل انجام می شود. ولی در هر صورت چون مقدار استخوانی که برداشت می شود و سپس پیوند می خورد معمولاً بسیار اندک است، بنابراین دوره ناراحتی باید کوتاه باشد.

هزینه پیوند استخوان دندان چقدر است؟

هزینه های پیوند استخوان دندان می تواند بسیار متفاوت باشد. پیچیدگی روش و مواد مورد استفاده دو عامل اصلی تأثیرگذار بر هزینه هستند. برای اطلاع از هزینه پیوند استخوان دندان و مخارج جانبی آن برای ایمپلنت کافیست جداول بخش ذیل را مشاهده نمایید:

ردیف	روش پیوند استخوان	هزینه
1️⃣	پیوند استخوان جزئی	2.5-8میلیون
2️⃣	پیوند استخوان گسترده	10-20 میلیون
3️⃣	سینوس لیفت بسته	8-15 میلیون
4️⃣	سینوس لیفت باز	15-25 میلیون
5️⃣	ممبران یا غشای کلاژنی	3-6 میلیون

ردیف	نوع گرافت	هزینه	مقدار تهاجم عمل
1️⃣	اتوگرفت (Autografts)	15-30 میلیون	بالا
2️⃣	آلوگرافت (Allografts)	8-15 میلیون	متوسط
3️⃣	گزنوگرفت (Xenografts)	5-12 میلیون	کم
4️⃣	آلوپلاست (Alloplasts)	5-10 میلیون	کم

مراقبت های بعد از جراحی پیوند استخوان چیست؟

از آنجا که در طول عمل لثه برش خورده است باید پس از تمام جراحی، لثه بخیه زده شود. این یعنی لثه باید پانسمان شود و با کمک گاز استریل پک شود. جراح معمولا دستورالعمل های لازم جهت مراقبت از محل عمل تا چند روز و یاا چند هفته آینده را میدهد اما به شما گفته می شود که در 24 ساعت آینده پانسمان را تعویض کنید و آنتی بیوتیک هایی که برایتان تجویز شده را مصرف کنید.

سایر نکات مراقبت های بعد از عمل که توسط جراح به شما توصیه می شود عبارتند از:

• استفاده از کیسه یخ برای کاهش درد و تورم در یکی دو روز اول
• خوردن غذاهای نرم و ملایم در روزهای اول
• گذاشتن بالشت نرم و بلند در زیر سر در یکی دو شب اول

همچنین در دوره بهبودی اولیه، باید از موارد زیر اجتناب کنید:

• خوردن و نوشیدن مایعات داغ مانند قهوه یا سوپ
• جویدن غذاهای سخت یا ترد مانند آجیل ها
• انجام هرگونه فعالیت بدنی، مانند ورزشهای تماسی، که ممکن است برش را در معرض خطر قرار دهد

تغذیه بعد از پیوند استخوان دندان چگونه است؟

پیروی از یک برنامه غذایی ایده آل، مغزی، مفید و سالم بعد از اجرای عملیات پیوند استخوان امری بسیار حائز اهمیت است. به یاد داشته باشید که تغذیه بعد از پیوند استخوان دندان می تواند به تسریع سرعت روند بهبودی کمک بسزایی نماید. همچنین مصرف مواد غذایی مناسب قادر است مانند مانعی برای جلوگیری از بروز عفونت عمل کند.

بعد از پیوند استخوان برای ایمپلنت چی بخوریم؟

بیماران باید در طول 24 ساعت ابتدایی درمان تنها به نوشیدن مایعات خنک روی آورند؛ می توانید نوشیدن انواع آب میوه های طبیعی و خود آب را در نظر بگیرید. برای وعده غذایی در طول روز ابتدایی درمان می توانید به مصرف سوپ صاف شده که حاوی تکه های بزرگ جامد نیست بپردازید؛ به یاد داشته باشید که دمای سوپ باید خنک باشد. می توانید با گذشت روز ابتدایی درمان به میل کردن غذاهایی مانند پوره سیب زمینی بپردازید. همچنین ممنوعیتی برای مصرف ماست، سوپ به دمای اتاق رسیده یا تخم مرغ آب پز عسلی (4 دقیقه در آب در حال جوشیدن) وجود ندارد.

بعد از پیوند استخوان برای ایمپلنت چی نخوریم؟

ممنوعیت مصرف مواد غذایی سفت و سخت، ترد شده یا چسبانک را فراموش نکنید. همچنین شایان ذکر است که خوردن آجیل، پفک، چیپس، ذرت و آدامس تا اطلاع ثانوی ممنوع است. این مواد غذایی قادر هستند به راحتی باعث آسیب دیدگی ناحیه جراحی شوند و همچنین موجب باز شدگی بخیه ها شوند. لازم به ذکر است که نباید در ایام ابتدایی درمان به مصرف نوشیدنی های داغ مانند چای، دمنوش، قهوه و الکل بپردازید. دمای بالای نوشیدنی های داغ و ترکیبات الکلی می توانند محل زخم جراحی را تحریک نمایید و درصد شکل گیری عارضه خونریزی را بشدت افزایش دهند. باید تا فرا رسیدن زمان بهبودی نسبت به فاز رژیم غذایی نرم متعد باشید؛ برنامه تغذیه ای باید سرشار از مواد مغزی باشد تا نیازهای غذایی بدن برطرف شود.

ممنوعیت های بعد از جراحی پیوند استخوان برای ایمپلنت چیست؟

بعد از اتمام جراحی پیوند استخوان دندان برای ایمپلنت لازم است به یک سری ممنوعیت ها توجه نمایید تا اختلالی در روند بهبودی درمان صورت نگیرد. نباید هیچ گونه فشاری به ناحیه جراحی اعمال شود؛ چراکه بافت های دستکاری شده تحریک پذیر هستند. 6 مورد از ممنوعیت های بعد از جراحی پیوند استخوان عبارت اند از:

• اجرای حرکات سنگین ورزش بدنسازی
• انجام فرآیند دویدن
• اجرای حرکات شنا
• جابجا کردن اجسام سنگین
• استعمال دخانیات
• مصرف الکل
• لمس ناحیه جراحی با دست یا زبان
• خوابیدن بر روی نواحی درگیر فکین

با قرارگیری محدودیت های مذکور در ایام ابتدایی درمان می تواند به کاهش سطح تروم شکل گرفته کمک بسزایی بکنید. همچنین با اجرای ممنوعیت های مذکور قادر هستید قدمی بزرگ در راستای جلوگیری از خونریزی بردارید. اگر به دنبال روشی جهت تسریع سرعت روند بهبودی استخوان پیوند خورده هستید، حتما به ممنوعیت های بعد از جراحی توجه نمایید.

دوران نقاهت پیوند استخوان دندان چقدر طول میکشد؟

بعد از یک حدود 1  هفته یا کمی بیشتر، درد جزئی فک شما باید از بین رفته باشد و یا به ندرت احساس شود.استخوان فک معمولا بعد از چند هفته به وضعیت سالم و سایق خود اما معمولاً چند ماه طول می کشد تا فک شما به اندازه کافی قوی شود تا بتوانید جراحی کاشت ایمپلنت انجام دهید. طی اینی دوره شما باید برای بررسی های دوره ای به مطب دندانپزشک جراح خود سر بزنید  تا تحت معاینه و ارزیابی قرار بگیرید.

عوارض احتمالی عمل پیوند استخوان دندان کدامند؟

شایع ترین عوارض جانبی پیوند استخوان دندان درد و تورم است. اما می توان آنها را با استفاده از کیسه یخ و مسکن های بدون نسخه به حداقل رساند. در دوره نقاهت مصرف داروهای تجویز شده برای برخی افراد ممکن است ضروری باشد تا از بروز این عوارض کاملا پیشگیری شود. سایر عوارض جانبی این عمل که طبیعی نیز هستند شامل خونریزی جزئی و مشکل در جویدن و صحبت کردن در چند روز اول است.

اگرچه این روش جراحی معمولاً ایمن است و به خوبی تحمل می شود ، اما همیشه خطراتی هرچند جزئی در خصوص آن وجود دارد. مثلا عفونت استخوان یک نگرانی رایج در مورد هر عمل جراحی است ، بنابراین مصرف کامل آنتی بیوتیک ها طی یک دوره زمانی توصیه شده بسیار مهم است. سایر عوارض جانبی بالقوه غیرمعمول و نادر (اما جدی) این عمل می توانند شاامل موارد زیر باشند:

• لخته شدن خون
• وارد شدن آسیب به عصب
• عوارض ناشیی از بیهوشی

در این موارد حتما باید با جراح خود تماس بگیرید

همانطور که گفته شد عمل پیوند استخوان برای ایمپلنت دندان معمولاً یک روش ایمن و بیخطر است. اما در صورت بروز عوارض زیر، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:

• دردی که چند روز پس از عمل باقی بماند یا بدتر شود
• قرمزی و افزایش تورم در اطراف لثه
• سوزن سوزن شدن یا بی حسی مداوم
• شل یا لق شدن ایمپلنت دندان که نشان می دهد پیوند استخوان قبلی شکست خورده است

پاسخ به سوالات رایج