توضیح مراحل ارتودنسی دندان از ابتدا تا انتهای درمان
درمان ارتودنسی یک روش تخصصی دندانپزشکی است که شامل استفاده از وسایلی برای اصلاح نامرتبی دندان ها و فک ها می شود. درمان ارتودنسی دندان نه تنها برای اهداف زیبایی بلکه برای حفظ سلامت دهان و دندان ضروری است. این مقاله راهنمای جامعی در مورد مراحل ارتودنسی دندان، از جمله مشاوره اولیه، آزمایشهای تشخیصی، برنامهریزی درمان و گزینههای درمانی مختلف ارائه میکند. ما همچنین به اهمیت بهداشت دهان و دندان در طول درمان، مسائل رایجی که ممکن است پیش بیاید و نحوه حفظ نتایج پس از درمان خواهیم پرداخت.
ارتودنسی دندان چند مرحله دارد و چقدر طول می کشد ؟
مراحل ارتودنسی دندان و فرآیند درمان آن با توجه به شدت نامنظمی دندان ها و همچنین نیت بیمار از ارتودنسی متفاوت خواهد بود. برخی از افراد در کنار درمان ناهنجاری های فکی، برای زیبایی بیشتر لبخند خود، ارتودنسی را انتخاب می کنند که همین امر سبب طولانی شدن فرآیند درمان خواهد شد . اکثر درمانها بین ۱۲ تا ۲۴ ماه طول میکشند؛ هرچند موارد سادهتر مثل ارتودنسی نامرئی میتوانند کمتر از یک سال تمام میشوند . اما به صورت کلی ترتیب مراحل ارتودنسی شامل موارد زیر است :
- مشاوره اولیه
- عکسبرداری از دندان ها
- قالب گیری از دندان
- ترمیم و تمیز کردن دندان ها
- قرار دادن براکت ها
- مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی
- برداشتن براکت
- استفاده از ریتینر ها
جدول خلاصه مراحل ارتودنسی دندان از ابتدا تا انتها
| گام | مرحله درمان | زمان تقریبی | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | مشاوره اولیه | ۱ جلسه (حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه) | بررسی وضعیت دندانها، معاینه اولیه و توضیح روند کلی درمان توسط متخصص ارتودنسی |
| ۲ | انجام تستهای تشخیصی | ۱ تا ۲ جلسه | شامل تصویربرداریهای لازم مانند OPG، تهیه قالب دندانها، فتوگرافی و بررسی دقیق وضعیت دندان و فک |
| ۳ | بررسی گزینههای درمانی و انتخاب روش مناسب | همان جلسه دوم | تحلیل نتایج بررسیها و انتخاب بهترین روش درمانی (ارتودنسی ثابت، متحرک، سرامیکی و…) با توجه به شرایط بیمار |
| ۴ | آمادهسازی دندانها | ۱ تا ۳ جلسه | شامل ترمیم مشکلات احتمالی دندانها، جرمگیری، پولیش و در صورت نیاز انجام کشیدن دندان قبل از شروع درمان |
| ۵ | نصب براکتها و شروع درمان فعال | ۱ جلسه (حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه) | قرار دادن براکتها روی دندانها، نصب سیم ارتودنسی و آغاز فرآیند مرتب شدن دندانها |
| ۶ | جلسات دورهای تنظیم ارتودنسی | هر ۳ تا ۶ هفته یکبار | بررسی روند درمان، تنظیم سیمها، تغییر کشها و اعمال تغییرات لازم برای حرکت صحیح دندانها |
| ۷ | دیباندینگ (برداشتن براکتها) | ۱ جلسه | پس از رسیدن دندانها به موقعیت مطلوب، براکتها برداشته شده و سطح دندانها تمیز و پولیش میشود |
| ۸ | استفاده از ریتینر و پیگیری نتایج | چند ماه تا چند سال | استفاده از نگهدارنده ثابت یا متحرک برای حفظ نتیجه درمان و جلوگیری از برگشت دندانها |
1. گام اول از مراحل ارتودنسی دندان: مشاوره اولیه
اولین قدم در درمان ارتودنسی، مشاوره اولیه است. در طول این ویزیت، متخصص ارتودنسی سلامت دهان و دندان بیمار را ارزیابی می کند، در مورد نگرانی های بیمار صحبت می کند و یک دوره درمانی استاندارد و روتین ارتودنسی دندان را برای بیمار توصیف می کند. متخصص ارتودنسی همچنین برای تعیین میزان مشکل ارتودنسی اشعه ایکس و سایر آزمایش های تشخیصی ابتدایی را انجام می دهد.
💡 بیشتر بخوانید : بهترین سن برای ارتودنسی دندان چه زمانی است ؟
2. گام دوم: تستهای تشخیصی (OPG، فتوگرافی، قالبگیری)
بعد از انجام مشاوره اولیه، متخصص ارتودنسی برای بررسی دقیق وضعیت دندانها، فک و ساختار صورت، مجموعهای از بررسیها و تصاویر تشخیصی را انجام میدهد. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا مشکلات موجود را بهدرستی ارزیابی کرده و بهترین برنامه درمانی را متناسب با شرایط هر بیمار طراحی کند.
الف ) عکسبرداری OPG و سفالومتری
تصویربرداری یکی از مهمترین مراحل پیش از شروع درمان ارتودنسی است. عکس OPG (پانورامیک) نمای کاملی از وضعیت دندانها، ریشهها، استخوان فک، دندانهای نهفته و مشکلات احتمالی پنهان در اختیار متخصص قرار میدهد.
همچنین عکس سفالومتری برای بررسی رابطه بین فکها، تناسبات استخوانی صورت و نحوه قرارگیری فک بالا و پایین نسبت به یکدیگر انجام میشود. نتایج این تصاویر نقش مهمی در انتخاب روش درمان و پیشبینی روند حرکت دندانها دارد.
ب ) فتوگرافی بالینی
در این مرحله، تصاویر دقیق از دندانها، لبخند و نمای صورت بیمار از زوایای مختلف تهیه میشود. این تصاویر علاوه بر کمک به طراحی طرح درمان، در طول دوره ارتودنسی برای بررسی میزان پیشرفت درمان و مقایسه نتایج قبل و بعد استفاده خواهند شد.
ج ) قالبگیری یا اسکن دیجیتال دندانها
برای بررسی دقیقتر موقعیت دندانها، از هر دو فک قالب تهیه میشود تا مدل کاملی از وضعیت دندانها در اختیار متخصص قرار گیرد.
امروزه در بسیاری از کلینیکهای مجهز، به جای قالبگیری سنتی از اسکن دیجیتال سهبعدی استفاده میشود. این روش دقت بالاتری دارد، برای بیمار راحتتر است و در طراحی درمانهایی مانند ارتودنسی نامرئی کاربرد زیادی دارد.
💡 بیشتر بخوانید : همه چیز درباره متخصص ارتودنسی
3. گام سوم : بررسی گزینه های درمانی احتمالی (از مهم ترین مراحل ارتودنسی)
در حال حاظر انواع مختلفی از دستگاه های ارتودنسی از جمله ارتودنسی ثابت معمولی، ارتودنسی نامرئی یا شفاف با الاینرها، ارتودنسی لینگوال،ارتودنسی سرامیکی و … . متخصص بر اساس نوع و شدت مشکل گزینه های درمانی که برای شما مناسب تر هستند را معرفی می کند و در خصوص هر کدام به شما توضیحاتی ارائه می دهد.
در نهایت نظر و ترجیح شخصی شما در خصوص هر کدام از وسایل را خواهد پرسید و بر اساس آن بهترین وسیله را برای شما انتخاب می کند. این گام تقریبا از مهم ترین مراحل ارتودنسی دندان است.
| نوع ارتودنسی | مزیت اصلی | مناسب برای |
|---|---|---|
| ارتودنسی ثابت فلزی | مؤثرترین و قدرتمندترین روش برای اصلاح مشکلات پیچیده دندانی | بیشتر ناهنجاریهای دندانی و فکی، بهخصوص موارد شدید |
| ارتودنسی ثابت سرامیکی | ظاهر زیباتر و کمتر قابل مشاهده نسبت به براکتهای فلزی | افرادی که زیبایی ظاهر در طول درمان برایشان اهمیت دارد، بهویژه بزرگسالان |
| ارتودنسی لینگوال (پشت دندانی) | کاملاً نامرئی از سمت جلوی دندانها | افرادی که به دنبال درمان ارتودنسی بدون دیده شدن براکتها هستند |
| ارتودنسی نامرئی (الاینر شفاف) | راحتی بیشتر، قابلیت خارج کردن پلاکها و ظاهر بسیار طبیعی | مشکلات خفیف تا متوسط و افرادی که به زیبایی و راحتی اهمیت میدهند |
گام چهارم: آمادهسازی دندانها قبل از نصب براکتها
پیش از شروع درمان ارتودنسی و نصب براکتها، دندانها باید سلامت و بدون ایراد باشند. این مرحله نقش مهمی در موفقیت درمان دارد، زیرا وجود مشکلاتی مانند پوسیدگی یا بیماریهای لثه میتواند روند درمان را تحت تأثیر قرار دهد.
در این مرحله، متخصص ارتودنسی وضعیت سلامت دندانها و لثه را بررسی کرده و اقدامات لازم را انجام میدهد:
الف ) درمان پوسیدگیهای دندانی
اگر دندانی دچار پوسیدگی باشد، ابتدا باید ترمیم شود. سلامت سطح دندانها کمک میکند تا براکتها بهدرستی نصب شود و در طول درمان مشکلی ایجاد نشود.
ب) بررسی و درمان مشکلات لثه
سلامت لثهها یکی از شرایط مهم برای شروع ارتودنسی است. در صورت وجود التهاب، عفونت یا مشکلات لثهای، ابتدا باید این موارد درمان شوند تا دندانها شرایط مناسبی برای حرکت داشته باشند.
ج ) کشیدن دندان در صورت نیاز
در برخی بیماران به دلیل کمبود فضا در فک، ممکن است برای ایجاد فضای کافی جهت مرتب شدن دندانها، کشیدن یک یا چند دندان ضروری باشد. تصمیمگیری درباره این موضوع پس از بررسی دقیق تصاویر و شرایط فک انجام میشود.
د) بررسی وضعیت دندانهای عقل
در بعضی موارد، دندانهای عقل میتوانند روی روند حرکت دندانها تأثیر بگذارند. به همین دلیل، متخصص ارتودنسی وضعیت آنها را بررسی و در صورت نیاز، کشیدن آنها را توصیه میکند.
ه ) تمیز کردن و آمادهسازی نهایی دندانها
در آخرین مرحله قبل از نصب براکت، دندانها بهطور کامل تمیز و پولیش میشوند. سپس سطح دندانها خشک و تمیز میشود تا چسب مخصوص ارتودنسی بتواند اتصال محکم و مناسبی ایجاد کند.
پس از انجام این مراحل، دندانها آماده نصب براکتها و شروع درمان فعال ارتودنسی خواهند بود.
گام پنجم : ایجاد طرح درمان و برنامه ریزی های آینده
پس از تکمیل تست های تشخیصی و نوع روش درمانی متخصص ارتودنسی یک برنامه درمانی سفارشی بر اساس نیازهای خاص بیمار ایجاد می کند. متخصص ارتودنسی در مورد هزینه های درمان، نحوه پرداخت هزینه ارتودنسی، جدول زمانی درمان، ویزیت های دوره ای، آموزش به بیمار گفتگو خواهد کرد و هرچیزی که اتفاق بی افتد در برگه طرح درمان مستند خواهد شد.
گام ششم : آموزش بهداشت دهان در طول درمان
رعایت بهداشت دهان و دندان در طول درمان ارتودنسی برای دستیابی به نتایج مطلوب بسیار مهم است. بیماران باید به طور مرتب مسواک بزنند و نخ دندان بکشند و از ابزار و محصولات مخصوص برای تمیز کردن اطراف براکت ها و سیم ها استفاده کنند. بیماران همچنین باید از غذاهای خاصی که می توانند به دستگاه آسیب برسانند، مانند آب نبات های سفت، ذرت یا پاپ کورن، و غذاهای چسبناک خودداری کنند.
یکی از گام های مهم از مراحل ارتودنسی دندان، ارائه آموزش های جامع بهداشت دهان و دندان به بیماران است. در واقع هم متخصص و هم دستیاران او هرچیزی که در این خصوص لازم باشد را طی یک جلسه توجیهی به بیمار آموزش می دهند. این جلسه معمولا بعد از نصب وسایل خواهد بود.
گام هفتم: دیباندینگ (برداشتن براکتهای ارتودنسی)
پس از رسیدن دندانها به موقعیت مناسب و تأیید نتیجه نهایی توسط متخصص ارتودنسی، مرحله برداشتن براکتها یا دیباندینگ انجام میشود. در این جلسه، براکتها با استفاده از ابزارهای مخصوص بهآرامی از روی سطح دندانها جدا میشوند تا آسیبی به مینای دندان وارد نشود.
پس از برداشتن براکتها، باقیمانده چسبهای ارتودنسی بهطور کامل تمیز و سطح دندانها پولیش میشود تا ظاهر طبیعی دندانها بازگردد. همچنین در بسیاری از موارد، تصاویر نهایی از دندانها و وضعیت لبخند بیمار ثبت میشود تا نتیجه درمان با تصاویر ابتدای مسیر مقایسه شود.
جلسه دیباندینگ معمولاً حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان میبرد و پس از آن، بیمار وارد مرحله حفظ نتایج درمان با استفاده از ریتینر (نگهدارنده ارتودنسی) خواهد شد.
گام هشتم : حفظ نتایج بعد از برداشتن وسایل
این آخرین گام از مراحل ارتودنسی است. پس از اتمام درمان ارتودنسی و مرتب شدن دندان ها، متخصص جهت حفظ نتایج، ریتینر یا نگهدارنده ارتودنسی در اختیار بیمار قرار می دهد. نگهدارنده ها می توانند ثابت یا متحرک باشند و معمولاً برای مدت معینی در طور روز یا شب باید استفاده شوند.
بیماران همچنین باید به طور منظم به ارتودنتیست خود مراجعه کنند تا از حفظ نتایج اطمینان حاصل کنند زیرا ممکن است دندان ها بدون استفاده از ریتینرها کم کم به صورت جزئی کج شوند. استفاده از ریتینر مانع از این مشکل می شود.
ویزیت های دوره ای ارتودنسی و بررسی مشکلات رایج در طول درمان
درمان ارتودنسی می تواند باعث ایجاد ناراحتی و درد جزئی به خصوص در چند روز اول پس از قرار دادن یا تنظیم وسایل شود. بیماران همچنین ممکن است احساس لقی دندان را تجربه کنند و یا با شکستهشدن غیرعمدی دستگاهها مواجه شوند. در چنین مواردی متخصص ارتودنسی با کمک به بیمار، مشکلات را یکی یکی حل می کند. در واقع شما هر زمان با مشکلی در خصوص مراحل ارتودنسی دندان روبرو شوید متخصص همیشه در کنار شما خواهد بود.
به جز این موارد، شما باید به صورت منظم در طول درمان به متخصص مراجعه کنید. در طول این جلسات، متخصص وسایل را برای شما تنظیم کرده و از پیشرفت درمان اطمینان حاصل می کند. این جلسات نباید نادیده گرفتهشوند و جزء مراحل ارتودنسی ثابت، متحرک، نامرئی و … هستند.
مراحل ارتودنسی متحرک
روند درمان با ارتودنسی متحرک در برخی مراحل با ارتودنسی ثابت متفاوت است. در این روش، پس از انجام معاینات اولیه و بررسی وضعیت دندانها، به جای نصب براکت و سیم، یک دستگاه ارتودنسی متحرک متناسب با شرایط بیمار طراحی و ساخته میشود.
پس از آماده شدن دستگاه، متخصص نحوه صحیح قرار دادن، خارج کردن و مدت زمان استفاده از آن را به بیمار آموزش میدهد. رعایت زمان استفاده از پلاک متحرک نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
در طول دوره درمان، بیمار باید در فواصل مشخص برای بررسی روند حرکت دندانها و انجام تنظیمات لازم به متخصص ارتودنسی مراجعه کند. این جلسات معمولاً هر ۶ تا ۸ هفته یکبار انجام میشوند.
ارتودنسی متحرک بیشتر برای اصلاح مشکلات خفیف تا متوسط، اصلاح برخی ناهماهنگیهای فکی و درمان در سنین رشد، بهخصوص کودکان ۶ تا ۱۲ سال، کاربرد دارد. طول دوره درمان نیز معمولاً بسته به شرایط بیمار کوتاهتر از ارتودنسی ثابت است.
نکات نهایی در خصوص مراحل ارتودنسی دندان ثابت، متحرک، نامرئی و …
درمان ارتودنسی می تواند برای بیمارانی که به دنبال لبخندی بهتر همراه با اعتماد به نفس بیشتر هستند، یک تجربه شگفت انگیز و تحول برانگیز باشد. مراحل ارتودنسی شاید در نگاه اول زیاد و طولانی به نظر برسند اما زمانی که درمان شروع شود دیگر برایتان چیزی جز رسیدن به نتایج مهم نخواهد بود. کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال در تمام مراحل همراه شما خواهد بود و به شما پشتیبانی لازم را ارائه خواهد کرد. همچنین به تمام پرسش های شما پاسخ می دهد. بنابراین بدون فکر کردن در خصوص هر نوع چالشی در طول درمان، فقط مراحل را آغاز کنید و برای حصول نتیجه صبور باشید.
به مقالات زیر سر بزنید :
سوالات متداول درباره مراحل ارتودنسی دندان
با توجه به نوع و شدت مشکل، سن بیمار و نوع دستگاه متفاوت است. اکثر درمانها بین ۱۲ تا ۲۴ ماه طول میکشند. موارد ساده ارتودنسی نامرئی میتوانند کمتر از یک سال تمام شوند، در حالی که ناهنجاریهای شدیدتر تا ۳ سال نیاز دارند.
بله، بزرگسالان مانند کودکان و افراد کم سن و سال می توانند تحت درمان ارتودنسی قرار گیرند. در واقع امروزه بیشتر بزرگسالان به دنبال درمان های ارتودنسی برای بهبود سلامت دهان و ظاهر لبخند خود هستند. خوشبختانه ارتودنسی محدودیت سنی خاصی در بزرگسالان ندارد.
از غذاهای سفت، چسبنده یا بسیار جویدنی پرهیز کنید؛ مثل آبنباتهای سفت، آدامس، ذرت بوداده، نان سنگک و گوشتهای سفت.
در ارتودنسی ثابت هر ۳ تا ۶ هفته یکبار برای تنظیم سیم و بررسی پیشرفت. در ارتودنسی نامرئی این فاصله میتواند تا ۸ هفته هم باشد.
جلسه مشاوره اولیه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه، جلسه نصب براکت ۶۰ تا ۹۰ دقیقه و ویزیتهای دورهای ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشند.
درد جزئی در چند روز اول بعد از نصب یا تنظیم وسایل طبیعی است و با مسکنهای بدون نسخه بهراحتی کنترل میشود.
در ماههای اول باید تماموقت یا حداقل شبها استفاده شود. پس از آن فقط شبها کافی است. بسیاری از متخصصان توصیه میکنند استفاده از ریتینر را سالها ادامه دهید تا از برگشت دندانها جلوگیری شود.
مراحل کلی مشابه است اما در کودکان زمانبندی شروع درمان اهمیت بیشتری دارد چون استخوانهای فک هنوز در حال رشد هستند و نتایج سریعتر حاصل میشوند.
هیچکدام بهطور مطلق بهتر نیستند. ارتودنسی ثابت برای موارد پیچیدهتر مؤثرتر است و ارتودنسی نامرئی برای موارد خفیفتر و کسانی که زیبایی برایشان مهم است گزینه بهتری محسوب میشود.