چرا دندانم فقط وقتی شیرینی می خورم درد می گیرد؟
حساسیت دندان به شیرینی، شکلات یا بستنی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از پوسیدگی دندان و نمایان شدن عاج دندان گرفته تا فرسایش مینای دندان، التهاب عصب یا ترک دندان. بنابراین اگر فقط وقتی شیرینی می‌خورید دندان درد می‌گیرید، نباید آن را دست کم بگیرید. در این نوشتار به بررسی دلایل دندان درد هنگام شیرینی خوردن، تفاوت حساسیت دندان با پوسیدگی، روش های کاهش درد و زمان مناسب مراجعه به دندانپزشک خواهیم پرداخت.
علت درد دندان بعد از خوردن شیرینی چیست؟
حساسیت دندان به شیرینی زمانی اتفاق می‌افتد که ساختار محافظ دندان آسیب دیده باشد، عاج دندان در معرض محرک ها قرار گرفته یا دندان در بخش داخلی دچار پوسیدگی و التهاب شده است. از آنجا که مینای دندان مسئول محافظت از بخش های داخلی دندان است، در صورت نازک شدن این لایه، تحلیل لثه یا پوسیدگی دندان، برخی محرک های غذایی مثل شیرینی جات می‌توانند باعث درد دندان شوند.
از جمله مهم ترین دلایل درد دندان بعد از خوردن شیرینی عبارتند از:
حساسیت دندان به دلیل نمایان شدن عاج
عاج، لایه ای از دندان است که زیر مینای دندان قرار دارد. این بخش دارای لوله های میکروسکوپی است که به سمت بافت داخلی دندان امتداد دارند. هنگامی که عاج در معرض محیط دهان قرار می‌گیرد، محرک هایی مانند سرما، گرما و مواد شیرین می‌توانند درد کوتاه و تیزی ایجاد کنند.
دلایل نمایان شدن عاج دندان عبارتند از:
- فرسایش مینای دندان بر اثر مصرف مکرر مواد اسیدی
- مسواک زدن با فشار زیاد یا استفاده از مسواک نامناسب
- تحلیل رفتن لثه و نمایان شدن سطح ریشه
- ساییدگی دندان ها در اثر دندان قروچه
در این شرایط درد و حساسیت دندان به شیرینی و شکلات را تجربه می‌کنید، اما در زمان های دیگر ممکن است هیچ علامت یا دردی نداشته باشید.
در صورتی که علت درد دندان بعد از شیرینی خوردن، حساسیت عاج باشد، با استفاده منظم از خمیر دندان ضد حساسیت و اصلاح عادت های مراقبتی از دهان و دندان می‌توان به کاهش علائم کمک کرد. البته برای اطمینان از اینکه پوسیدگی یا مشکل دیگری وجود ندارد، معاینه دندانپزشک الزامی است.
پوسیدگی دندان
یک علت درد دندان هنگام شیرینی خوردن، پوسیدنی است. پوسیدگی دندان زمانی ایجاد میشود که باکتری های موجود در پلاک دندانی از قندهای قابل تخمیر استفاده می‌کنند و اسید تولید می‌کنند. این اسیدها به مرور مواد معدنی مینای دندان را از بین می‌برند و می‌توانند باعث ایجاد حفره شوند.
اگر پوسیدگی به لایه های داخلی تر دندان پیشرفت کند، دندان ممکن است هنگام تماس با مواد شیرین حساس شود.
از جمله نشانه های پوسیدگی دندان عبارتند از:
- درد هنگام خوردن شیرینی یا شکلات
- حساسیت به نوشیدنی های سرد یا گرم
- مشاهده لکه های سفید، قهوه ای یا تیره روی دندان
- گیر کردن مکرر مواد غذایی بین دندان ها
- ایجاد درد هنگام جویدن در برخی موارد
البته پوسیدگی همیشه با لکه قابل مشاهده یا درد همراه نیست. گاهی پوسیدگی بین دندان ها ایجاد میشود و فقط با معاینه دقیق و در صورت نیاز، تصویربرداری دندانپزشکی تشخیص داده میشود. اگر دندان شما فقط هنگام خوردن شیرینی درد می‌گیرد، پوسیدگی یکی از احتمال هایی است که باید بررسی شود. در صورت تایید پوسیدگی، درمان زودهنگام می‌تواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند.
ترک خوردن دندان یا آسیب دیدن ترمیم قبلی
گاهی علت حساسیت دندان به شیرینی، ترک های ظریف دندان یا آسیب دیدن ترمیم قبلی است. ترک های کوچک ممکن است با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نباشند، اما هنگام جویدن یا تماس دندان با برخی مواد غذایی باعث درد شوند. همچنین، اگر پرکردگی دندان آسیب دیده باشد یا لبه های آن به خوبی با ساختار دندان تطابق نداشته باشند، ممکن است حساسیت ایجاد شود. در این شرایط، ممکن است علاوه بر شیرینی، هنگام گاز زدن مواد غذایی سفت یا فشار جویدن نیز درد احساس کنید. اگر درد در یک دندان مشخص تکرار میشود، به ویژه اگر سابقه پرکردگی یا ضربه به دندان دارید، بهتر است برای بررسی دقیق تر به دندانپزشک مراجعه کنید.
چرا دندان پرشده با خوردن شیرینی درد می گیرد؟
حساسیت دندان پر شده به شیرینی ممکن است به دلیل حساسیت موقت پس از ترمیم، آسیب دیدگی مواد پرکننده یا پوسیدگی مجدد دندان ایجاد شود. اگر درد ادامه پیدا کند، شدیدتر شود یا مدتی پس از پرکردن دندان شروع شود، بهتر است برای بررسی علت به دندانپزشک مراجعه کنید.
التهاب پالپ یا عصب دندان
به بافت نرم داخل دندان که عصب ها و رگ های خونی جای گرفته‌اند پالپ یا عصب دندان گفته میشود. در صورتی که پوسیدگی دندان عمیق شود، ممکن است ممکن به التهاب پالپ شود. در مراحل اولیه یا در برخی مشکلات پالپ، درد هنگام خوردن مواد شیرین یا سرد بروز می‌کند. اگر التهاب شدیدتر شود، درد ممکن است پس از حذف محرک ادامه پیدا کند یا حتی بدون خوردن غذا نیز ایجاد شود.
علائمی که می‌توانند احتمال درگیری پالپ را مطرح کنند عبارتند از:
- ادامه یافتن درد پس از برداشتن محرک
- دندان درد شبانه یا خود به خودی
- تشدید تدریجی درد
- حساسیت قابل توجه دندان به گرما یا سرما
- درد عمیق در یک دندان مشخص
این علائم به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند. دندانپزشک با بررسی شرح حال، معاینه و در صورت نیاز انجام تست های تشخیصی، وضعیت پالپ را ارزیابی می‌کند.
نکته مهم: درد هنگام خوردن شیرینی به تنهایی به معنی نیاز به عصب کشی دندان نیست. درمان ریشه (عصب کشی) فقط در شرایط مشخص و بر اساس تشخیص دندانپزشک انجام میشود.
تحلیل لثه و فرسایش مینای دندان
گاهی دندان به دلیل آسیب مستقیم به بافت آن پوسیده نشده است، اما بخش های حساس تر آن در معرض محرک ها قرار گرفته‌اند. تحلیل لثه می‌تواند سطح ریشه دندان را نمایان کند. از آنجا که ریشه مانند تاج دندان با لایه ضخیم مینا پوشیده نشده است، در برابر برخی محرک ها حساس تر خواهد بود.
از طرف دیگر، مصرف مکرر نوشیدنی های اسیدی، مسواک زدن شدید و برخی عادت های نامناسب ممکن است به فرسایش مینای دندان کمک کنند. در این شرایط، ممکن است علاوه بر مواد شیرین، نوشیدنی های سرد، غذاهای گرم یا تماس مسواک نیز باعث حساسیت شوند. برای کنترل این مشکل، لازم است علت اصلی شناسایی شود. اصلاح روش مسواک زدن، کاهش تماس مکرر دندان با مواد اسیدی و استفاده از محصولات مناسب مراقبت از دندان می‌تواند مفید باشد.
آیا حساسیت دندان به شیرینی همیشه نشانه پوسیدگی است؟
خیر، حساسیت دندان به شیرینی همیشه به معنی پوسیدگی نیست، اما پوسیدگی یکی از دلایل مهمی است که باید بررسی شود. اگر مینای دندان فرسوده شده باشد یا عاج دندان به دلیل تحلیل لثه نمایان شده باشد، ممکن است بدون وجود پوسیدگی فعال نیز درد ایجاد شود. از طرف دیگر، پوسیدگی های اولیه یا پنهان ممکن است هنوز درد دائمی ایجاد نکرده باشند.
بنابراین، صرفا بر اساس نوع درد نمی‌توان تشخیص داد که دندان پوسیده است یا به دلیل حساسیت عاج درد می‌گیرد. برای مشخص شدن علت، دندانپزشک ممکن است سطح دندان، لثه و ترمیم های قبلی را بررسی کند و بر اساس شرایط، از تست های حساسیت یا تصویربرداری استفاده کند.
چطور بفهمیم درد دندان ناشی از حساسیت است یا پوسیدگی؟
مدت درد، محل آن و محرک هایی که باعث ایجاد درد دندان بعد از خوردن شیرینی می‌شوند، می‌توانند سرنخ هایی درباره علت مشکل به دست دهند. با این حال، هیچ یک از این نشانه ها به تنهایی تشخیص قطعی محسوب نمی‌شوند.
| علت احتمالی | نشانه‌های رایج | درمان احتمالی |
|---|---|---|
| حساسیت عاج دندان | درد تیز و کوتاه هنگام خوردن شیرینی | خمیردندان ضدحساسیت یا درمان تخصصی |
| پوسیدگی دندان | درد هنگام خوردن شیرینی یا مواد سرد | ترمیم دندان بر اساس میزان پوسیدگی |
| ترک دندان | درد هنگام جویدن یا گاز زدن | ترمیم یا درمان متناسب با شدت ترک |
| التهاب عصب دندان | درد ماندگار، خودبه‌خودی یا شبانه | درمان بر اساس وضعیت پالپ؛ گاهی عصب‌کشی |
| تحلیل لثه | حساسیت در ناحیه ریشه دندان | کنترل علت و درمان حساسیت |
| مشکل دندان پرشده | حساسیت جدید یا درد هنگام جویدن | بررسی ترمیم و احتمال پوسیدگی مجدد |
| درد دندان عصب‌کشی‌شده | درد هنگام جویدن یا فشار | علت‌های احتمالی درد دندان هنگام خوردن شیرینی علت احتمالی نشانه‌های رایج درمان احتمالی حساسیت عاج دندان درد تیز و کوتاه هنگام خوردن شیرینی خمیردندان ضدحساسیت یا درمان تخصصی پوسیدگی دندان درد هنگام خوردن شیرینی یا مواد سرد ترمیم دندان بر اساس میزان پوسیدگی ترک دندان درد هنگام جویدن یا گاز زدن ترمیم یا درمان متناسب با شدت ترک التهاب عصب دندان درد ماندگار، خودبه‌خودی یا شبانه درمان بر اساس وضعیت پالپ؛ گاهی عصب‌کشی تحلیل لثه حساسیت در ناحیه ریشه دندان کنترل علت و درمان حساسیت مشکل دندان پرشده حساسیت جدید یا درد هنگام جویدن بررسی ترمیم و احتمال پوسیدگی مجدد درد دندان عصب‌کشی‌شده درد هنگام جویدن یا فشار بررسی ترمیم و بافت‌های اطراف ریشهبررسی ترمیم و بافت‌های اطراف ریشه |
درد کوتاه و لحظه ای
اگر دندان فقط هنگام شیرینی خوردن تیر بکشد و بلافاصله پس از حذف محرک این درد برطرف شود، حساسیت عاج یکی از دلایل احتمالی است. البته، پوسیدگی نیز ممکن است چنین علامتی ایجاد کند.
درد ماندگار پس از خوردن شیرینی
اگر دندان درد پس از تمام شدن شیرینی و شکلات ادامه پیدا کند، به خصوص اگر چندین ثانیه یا بیشتر باقی بماند یا به تدریج شدیدتر شود، لازم است وضعیت پالپ دندان بررسی شود.
درد در یک دندان مشخص
اگر فقط یک دندان هنگام خوردن شکلات یا شیرینی درد می‌گیرد، بهتر است احتمال پوسیدگی موضعی، ترک دندان یا آسیب ترمیم قبلی بررسی شود.
دندان درد هنگام جویدن
اگر علاوه بر شیرینی خوردن، هنگام گاز زدن یا جویدن نیز درد دارید، ممکن است ترک دندان، پوسیدگی یا مشکل دیگری در ساختار دندان مطرح باشد.
درد خود به خودی یا شبانه
دندان دردی که بدون خوردن غذا شروع میشود، شما را از خواب بیدار می‌کند یا شدت آن افزایش می‌یابد، نیازمند بررسی سریع تر است. در مجموع، اگر حساسیت دندان به شیرینی مرتب تکرار میشود، بهتر است منتظر شدید شدن درد نمانید.
برای حساسیت دندان به شیرینی چه کنیم؟
اگر هنگام خوردن مواد شیرین دچار درد دندان می‌شوید، می‌توانید تا زمان مشخص شدن علت، چند اقدام ساده برای کاهش تحریک دندان انجام دهید.
از خمیر دندان ضدحساسیت استفاده کنید
خمیردندان های مخصوص دندان های حساس حاوی ترکیباتی هستند که می‌توانند انتقال محرک ها را کاهش دهند یا به کاهش حساسیت کمک کنند. این محصولات معمولا برای اثرگذاری به استفاده منظم طبق دستور محصول نیاز دارند. اگر علت دندان درد پوسیدگی باشد، خمیردندان ضد حساسیت نمی‌تواند بافت آسیب دیده را ترمیم کند. اگر درد شدید، ماندگار یا محدود به یک دندان مشخص است، استفاده از این محصولات نباید مراجعه به دندانپزشک را به تاخیر بیندازد.
از مسواک نرم استفاده کنید
مسواک زدن با فشار زیاد نه تنها به تمیز شدن بهتر دندان ها کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است به لثه و سطح دندان آسیب برساند.
برای مراقبت بهتر:
- از مسواک نرم استفاده کنید.
- دندان ها را با فشار ملایم تمیز کنید.
- از خمیردندان حاوی فلوراید متناسب با نیاز خود استفاده کنید.
- به تمیز کردن بین دندان ها توجه داشته باشید.
رعایت این نکات می‌تواند به پیشگیری از پوسیدگی و کنترل برخی دلایل حساسیت کمک کند.
مصرف مکرر شیرینی را کاهش دهید
- مصرف مکرر خوراکی های شیرین در طول روز، دفعات مواجهه دندان با قندهای قابل تخمیر را افزایش می‌دهد و خطر پوسیدگی را بالا می‌برد.
- بهتر است از ریزه خواری مداوم شیرینی ها خودداری کنید و در کنار کاهش دفعات مصرف قند، به بهداشت دهان و دندان توجه داشته باشید.
- توجه داشته باشید که نوشیدنی های اسیدی نیز می‌توانند به فرسایش مینای دندان کمک کنند؛ بنابراین بهتر است مصرف مکرر آنها را محدود کنید.
از تحریک مداوم دندان دردناک خودداری کنید
برای بررسی درد، مرتبا شیرینی یا مواد غذایی سرد و گرم را روی دندان امتحان نکنید. این کار علت مشکل را مشخص نمی‌کند و ممکن است ناراحتی شما را افزایش دهد. اگر یک دندان دردناک است، تا زمان معاینه از وارد کردن فشار زیاد به آن خودداری کنید.
برای تشخیص علت به دندانپزشک مراجعه کنید
مهم ترین اقدام، مشخص کردن علت اصلی حساسیت دندان به شیرینی است. اگر درد ناشی از پوسیدگی باشد، ممکن است به ترمیم نیاز داشته باشید. اگر حساسیت به دلیل نمایان شدن عاج ایجاد شده باشد، درمان متفاوتی لازم است. هرچه مشکل زودتر شناسایی شود، احتمال اینکه بتوان آن را با درمان مناسب و کم تهاجمی تر کنترل کرد بیشتر خواهد بود.
درمان حساسیت دندان به شیرینی در کلینیک دندانپزشکی چگونه انجام می شود؟
درمان حساسیت دندان به شیرینی به علت ایجاد آن بستگی دارد. به همین دلیل، دندانپزشک پیش از انتخاب روش درمانی، وضعیت دندان و بافت های اطراف آن را بررسی می‌کند.
درمان پوسیدگی با ترمیم دندان
اگر علت درد، پوسیدگی باشد، دندانپزشک با توجه به عمق و وسعت آسیب، درمان مناسب را انتخاب می‌کند. در پوسیدگی هایی که به ترمیم نیاز دارند، بخش آسیب دیده درمان و ساختار دندان بازسازی میشود. اگر پوسیدگی به بافت داخلی دندان رسیده باشد، ممکن است درمان پوسیدگی دندان پیچیده تر باشد.
درمان حساسیت عاج
در مواردی که حساسیت ناشی از نمایان شدن عاج باشد و مشکل دیگری وجود نداشته باشد، ممکن است از مواد ضد حساسیت، فلوراید یا روش های مناسب دیگر استفاده شود. همچنین، اصلاح عادت های مراقبت از دهان و انتخاب محصولات مناسب می‌تواند به کنترل حساسیت کمک کند.
درمان ترک دندان یا ترمیم آسیب دیده
اگر ترک یا آسیب ترمیم قبلی علت درد باشد، روش درمان به میزان آسیب و امکان حفظ ساختار دندان بستگی دارد. در برخی موارد ترمیم مجدد کافی است، اما آسیب های گسترده تر ممکن است به درمان دیگری نیاز داشته باشند.
درمان ریشه در صورت نیاز
اگر پالپ دندان دچار التهاب غیرقابل برگشت شده باشد یا شرایط دیگری وجود داشته باشد که درمان ریشه را ضروری کند، دندانپزشک ممکن است عصب کشی را توصیه کند. البته، عصب کشی درمان معمول همه موارد حساسیت دندان به شیرینی نیست و فقط پس از تشخیص مناسب انجام میشود.
چه زمانی برای درد دندان هنگام خوردن شیرینی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر دندان شما مرتبا با خوردن شیرینی درد می‌گیرد، بهتر است برای معاینه وقت بگیرید؛ حتی اگر درد کوتاه باشد و در حالت عادی هیچ مشکلی نداشته باشید.
در شرایط زیر، مراجعه اهمیت بیشتری دارد:
- دندان درد به مرور شدیدتر میشود.
- درد پس از حذف محرک ادامه پیدا می‌کند.
- دندان بدون خوردن غذا نیز درد می‌گیرد.
- درد هنگام جویدن ایجاد میشود.
- لثه اطراف دندان متورم شده است.
- درد شبانه دندان دارید.
اگر تورم صورت یا لثه همراه با تب یا علائم عفونت ایجاد شده است، باید فورا ارزیابی دندانپزشکی انجام شود. در صورت گسترش تورم به اطراف چشم یا گردن، یا بروز مشکل در بلع یا تنفس، مراجعه اورژانسی ضروری است.
به خاطر داشته باشید که نبود درد مداوم، سلامت کامل دندان را تضمین نمی‌کند. بررسی زودهنگام می‌تواند به تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
جمع بندی؛ درد دندان بعد از شیرنی خوردن را نادیده نگیرید
حساسیت دندان به شیرینی می‌تواند از یک حساسیت ساده در سطح دندان تا پوسیدگی، ترک یا التهاب بافت داخلی دندان دلایل متفاوتی داشته باشد. به همین دلیل، نوع درد و مدت آن می‌توانند سرنخ هایی برای تشخیص باشند، اما برای تعیین علت دقیق کافی نیستند.
اگر دندان شما هنگام خوردن شکلات، شیرینی یا سایر خوراکی های شیرین درد می‌گیرد، بهتر است به جای نادیده گرفتن علامت یا استفاده طولانی مدت از راهکارهای خانگی، برای بررسی علت اقدام کنید. تشخیص به موقع به انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند و می‌تواند از پیشرفت برخی مشکلات دندان جلوگیری کند.
در کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال، می‌توانید برای بررسی علت درد دندان و دریافت راهنمایی درباره درمان مناسب، جهت معاینه دندانپزشکی اقدام کنید. انتخاب روش درمان حساسیت دندان به شیرینی پس از بررسی وضعیت دندان و تشخیص دندانپزشک انجام میشود.
سوالات متداول
برخی مشکلات دندان در مراحل اولیه فقط هنگام تماس با محرک های مشخص علامت ایجاد می‌کنند. بنابراین، نداشتن درد در حالت عادی به معنی سالم بودن کامل دندان نیست.
برخی موارد حساسیت ممکن است با کاهش تحریک و مراقبت مناسب بهتر شوند، اما اگر علت اصلی پوسیدگی، ترک یا آسیب ساختاری باشد، ممکن است مشکل ادامه پیدا کند.
خمیردندان ضدحساسیت حاوی ترکیباتی مانند نیترات پتاسیم یا ترکیبات مسدودکننده لوله های عاجی ممکن است مفید باشد.
خیر. بسیاری از موارد حساسیت به درمان های ساده تری نیاز دارند. عصب کشی زمانی مطرح میشود که وضعیت پالپ و یافته های تشخیصی آن را ضروری کنند.
بله. نمایان شدن عاج، تحلیل لثه و فرسایش مینای دندان می‌توانند بدون وجود پوسیدگی فعال باعث حساسیت شوند.
زیرا باکتری‌های موجود در پلاک دندان از قندهای آنها تغذیه می‌کنند و اسید تولید می‌کنند. این اسیدها به مرور مینای دندان را تضعیف کرده و باعث پوسیدگی می‌شوند.
قند طبیعی خرما ممکن است در دندان های پوسیده یا حساس باعث درد شود. همچنین، بافت چسبنده خرما می‌تواند به باقی ماندن مواد غذایی روی دندان ها کمک کند.
دندان عصب کشی شده ممکن است به دلیل پوسیدگی مجدد، ترک دندان یا التهاب بافت های اطراف ریشه درد بگیرد. در صورت تداوم درد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
