ارتودنسی بزرگسالان؛ راهنمای کامل روش‌ ها، هزینه و مدت درمان

برخلاف تصور رایج اکثر افراد ارتودنسی دندان فقط محدود به کودکان و نوجوانان نیست. بلکه امکان درمان ناهنجاری های دندانی و ارتودنسی بزرگسالان در سنین 30، 40 و حتی بالای 50 سال هم وجود دارد. اگر قصد ارتودنسی در سنین بالا را دارید و نگران دیده شدن سیم کشی دندان هایتان هستید، روش های جدید مثل ارتودنسی نامرئی با الاینرهای شفاف گزینه مناسبی برای شما خواهند بود. 

در ادامه با ما همراه باشید تا با موضوعاتی مثل حداکثر سن برای ارتودنسی بزرگسالان، تفاوت ارتودنسی دندان بزرگسالان با کودکان، چه کسانی به ارتودنسی در سنین بالا نیاز دارند، انواع روش ‌های ارتودنسی برای بزرگسالان و نکات مهم قبل و بعد درمان آشنا شوید.

آیا ارتودنسی در بزرگسالی امکان‌ پذیر است؟

بله، با اینکه در مقایسه با ارتودنسی کودکان، ارتودنسی در سنین بالا زمان بیشتری می‌برد، هزینه بالاتری دارد و با دشواری‌ های بیشتری همراه است. اما این دلیل بر این نمی‌شود که امکان ارتودنسی بزرگسالان برای درمان نامرتبی دندان ها و اصلاح طرح لبخند وجود ندارد. 

سن مناسب برای ارتودنسی بزرگسالان 

ارتودنسی دندان محدودیت سنی خاصی ندارد. در واقع آنچه تعیین کننده امکان انجام ارتودنسی است سلامت لثه ها، استخوان فک و ریشه دندان هاست، نه سن فرد. برای مثال ممکن است بنابر تشخیص متخصص ارتودنسی پس از معاینه و بررسی شرایط دهان و دندان دو فرد 40 ساله، یکی را مناسب ارتودنسی بداند اما دیگری را به دلیل مشکلات لثه یا پوکی استخوان فک، کاندیدای مناسبی نداند و یا قبل از شروع ارتودنسی انجام درمان های تکمیلی را تجویز کند. 

حداکثر سن برای شروع ارتودنسی

از نظر علمی، چیزی به اسم حداکثر سن برای انجام ارتودنسی بزرگسالان وجود ندارد و افراد حتی در سنین 60 سالگی یا بالاتر هم می‌توانند، این درمان را شروع کنند، اگر شرایط ارتودنسی بزرگسالان که سلامت عمومی و دهان و دندان است را داشته باشند.

در واقع آنچه با افزایش سن تغییر می‌کند، سرعت پاسخ دهی بافت ها به درمان به نسبت ارتودنسی در سنین کودکی است، نه اصل امکان پذیری آن. به همین دلیل مدت زمان ارتودنسی بزرگسالان معمولا کمی بیشتر از کودکان و نوجوانان است.  در نهایت این ارتودنتیست (متخصص ارتودنسی) است که می‌تواند تشخیص دهد، شما شرایط ارتودنسی بزرگسالان را دارید یا خیر. 

تفاوت ارتودنسی بزرگسالان و کودکان

از آنجا که ارتودنسی دندان در سنین کودکی و نوجوانی بسیار معمول است، ممکن است اکثر افراد این فکر را بکنند که ارتودنسی فقط برای کودکان انجام پذیر است. اما این تصور غلط است، چرا که امکان انجام ارتودنسی دندان بزرگسالان حتی در دهه ششم و هفتم زندگی وجود دارد. اما با این تفاوت که شیوه درمان، مدت زمان درمان و حتی احتمال نیاز به جراحی فک ممکن است با ارتودنسی کودکان فرق داشته باشد. در ادامه این تفاوت ‌ها را از نظر روش درمان، مدت ‌زمان و نیاز به جراحی فک بررسی می‌کنیم.

تفاوت در رشد و انعطاف‌ پذیری استخوان فک

یک تفاوت ارتودنسی کودکان با بزرگسالان، مربوط به مرحله رشد استخوان فک است. از آنجا که کودکان و نوجوانان در سن رشد هستند، استخوان فک آنها نیز انعطاف پذیری بیشتری دارد و دکتر ارتودنسی می‌ تواند علاوه بر جا به ‌جایی دندان ‌ها، تا حدی روند رشد و شکل‌ گیری فک را نیز هدایت کند. به همین دلیل اکثر متخصصان ارتودنسی، سن مناسب برای ارتودنسی را سنین 11 تا 14 سالگی می‌دانند؛ چرا که در این بازه سنی امکان درمان همزمان ناهنجاری های دندانی و اصلاح مسیر رشد فک وجود دارد.  

اما برای ارتودنسی بزرگسالان، به دلیل متوقف شدن رشد فک، تنها امکان جابجایی و اصلاح موقعیت دندان ها وجود دارد. به همین دلیل، در صورت وجود ناهنجاری های فکی در بزرگسالان (مثل جلو یا عقب بودن فک)، ممکن است نیاز به درمان های پیچیده تر در کنار ارتودنسی مثل جراحی فک باشد. البته همیشه این طور نیست امکان ارتودنسی دندان بدون جراحی فک هم وجود دارد، در ویدیو زیر می‌توانید نظر یکی از بیماران ارتودنسی را درباره این درمان بشنوید:

تفاوت در مدت ‌زمان درمان

به دلیل کاهش انعطاف پذیری استخوان ها در سنین بالا، حرکت دندان ها نیز کندتر از کودکان و نوجوانان اتفاق می‌افتد و بافت های دهان دیرتر به نیروهای ارتودنسی پاسخ می‌دهند. از این رو، مدت‌ زمان ارتودنسی بزرگسالان معمولا طولانی ‌تر از دوره درمان در سنین رشد است.  از طرفی وجود مشکلاتی مثل پوسیدگی دندان ها، دندان های عصب کشی شده یا از دست رفتن یک یا چند دندان در بزرگسالان نیز می‌تواند روند درمان را طولانی تر و پیچیده تر کند. 

نیاز بیشتر به همکاری با سایر تخصص‌ ها (پریودنتیست، جراح فک)

با بالا رفتن سن، احتمال بروز مشکلاتی مثل پوسیدگی طولانی مدت، کاهش تراکم استخوان فک و مشکلات لثه وجود دارد. از همین رو ارتودنسی در سنین بزرگسالی اغلب به تنهایی انجام نمی‌شود و نیازمند همکاری تیمی از متخصصان مختلف است. برای مثال، در صورت وجود بیماری لثه، ابتدا باید با کمک پریودنتیست وضعیت لثه و استخوان اطراف دندان ‌ها کنترل و درمان شود تا بستر مناسبی برای شروع ارتودنسی فراهم شود. همچنین در مواردی که ناهنجاری فک شدید باشد و اصلاح آن با حرکت دندان ‌ها به ‌تنهایی ممکن نباشد، همکاری با جراح فک و انجام جراحی ارتوگناتیک در کنار ارتودنسی ضروری خواهد بود. این موضوع در ارتودنسی کودکان به‌ مراتب کمتر دیده می‌شود، چون بسیاری از این ناهنجاری‌ ها در همان سنین رشد و پیش از تکمیل استخوان ‌سازی فک، قابل مدیریت‌اند.

چه کسانی به ارتودنسی بزرگسالان نیاز دارند؟

نیاز به انجام ارتودنسی در سنین بزرگسالی، همیشه به دلیل نامرتبی دندان ها از دوران کودکی نیست؛ بلکه بسیاری از بزرگسالان با بالا رفتن سن و به دلایل مختلف، دچار مشکلات مختلفی می‌شوند که با انجام ارتودنسی امکان درمان آنها وجود دارد. مهم‌ ترین این موارد عبارتند از:

شلوغی و فشردگی دندان‌ ها

زمانی که قوس فک، فضای کافی برای قرارگیری همه دندان ها نداشته باشد، احتمال روی هم رفتگی یا فشردگی دندان ها زیاد است. این مشکل علاوه بر مشکلات ظاهری، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را نیز دشوار می کند و احتمال پوسیدگی و بروز بیماری های لثه را افزایش می‌دهد. 

فاصله بین دندان ‌ها

برخی افراد به دلیل مسائل ژنتیکی، کشیدن یک یا چند دندان، یا حتی عادت های غلط دوران کودکی (مثل مکیدن انگشت)، با فاصله های نامناسب بین دندان ها مواجه‌اند. این فاصله بین دندانی علاوه بر به هم ریختن زیبایی لبخند، می‌تواند باعث گیر کردن غذا در بین دندان ها و افزایش خطر بروز بیماری های لثه شود.

جا به ‌جایی دندان ‌ها پس از سال‌ ها

دلایلی مثل کشیدن دندان و پر نکردن جای خالی آن با روش هایی مثل ایمپلنت، استفاده نکردن از ریتینر (نگهدارنده ارتودنسی) پس از یک دوره ارتودنسی قبلی و … می‌توانند باعث جابجایی تدریجی سایر دندان ها شوند. این جابجایی ها به مرور زمان و به آرامی اتفاق می افتند و پس از مدتی باعث ایجاد نامرتبی در دندان ها و نیاز فرد به انجام ارتودنسی بزرگسالان می‌شود. 

مشکلات جویدن و درد مفصل فک

در برخی افراد، ناهماهنگی بین دندان ‌های فک بالا و پایین باعث می‌شود فشار هنگام جویدن به ‌طور یکنواخت روی همه دندان ‌ها توزیع نشود. این عدم توازن، باعث سایش زودرس دندان ‌ها و فشار اضافی به مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) می‌شود. که در بلندمدت به ‌صورت درد فک، سردرد یا صدای دادن فک هنگام باز و بسته کردن دهان بروز پیدا می‌کند. در چنین مواردی، ارتودنسی می‌تواند با اصلاح تماس دندان ‌ها، این فشار نامتوازن را کاهش دهد.

انواع روش‌ های ارتودنسی برای بزرگسالان

متخصصین ارتودنسی برای انجام ارتودنسی دندان بزرگسالان، گزینه های متنوعی را پیش رو دارند و محدود به یک روش خاص نیستند؛ از براکت ‌های فلزی سنتی گرفته تا روش ‌های نامرئی مثل ارتودنسی لینگوال، سرامیکی و الاینرهای شفاف. 

انتخاب بهترین روش ارتودنسی برای بزرگسالان کاملا به شرایط دهان و دندان، بودجه و سبک زندگی هر فرد بستگی دارد. در ادامه، رایج‌ ترین روش‌ های ارتودنسی برای بزرگسالان را به همراه مزایا و معایب هر کدام بررسی می‌کنیم.

ارتودنسی فلزی سنتی

ارتودنسی فلزی، قدیمی ترین و پرکاربردترین روش ارتودنسی ثابت است. در این روش براکت هایی از جنس فلز (معمولا استیل ضد زنگ) روی سطح دندان‌ ها نصب می‌شوند و با کمک سیم و کش ارتودنسی، نیروی لازم برای جا به‌ جایی دندان‌ها را اعمال می‌کنند. این روش از استحکام و کالایی برخوردار است و معمولا هزینه ارتودنسی فلزی به نسبت سایر روش ها کمتر است. اما مشکل اصلی آن به خصوص برای بزرگسالان، مشخص و قابل ‌مشاهده بودن براکت ها است. 

ارتودنسی سرامیکی

ارتودنسی سرامیکی از نظر ساختار و عملکرد کاملا شبیه براکت های فلزی است. با این تفاوت که براکت های سرامیکی، از جنس سرامیک شفاف یا همرنگ دندان هاست و در نتیجه بسیار کم ‌رنگ ‌تر و طبیعی ‌تر از نوع فلزی به ‌نظر می‌رسند. این ویژگی، این روش را به گزینه‌ محبوبی برای ارتودنسی بزرگسالان تبدیل کرده است. البته یکی از تفاوت های براکت های سرامیکی و فلزی، در شکننده بودن آنها به نسبت نوع فلزی است و نیاز به دقت بیشتری در نگهداری دارد. 

ارتودنسی لینگوال (پشت ‌دندانی)

در ارتودنسی لینگوال، براکت های فلزی به جای سطح جلویی دندان ها، به قسمت داخلی دندان ها چسبیده می‌شوند و کاملا نامرئی هستند. این روش به ویژه برای بزرگسالانی که به دلیل موقعیت شغلی یا اجتماعی نمی‌خواهند، دستگاه ارتودنسی روی دندان هایشان قابل مشاهده باشد، گزینه جذابی است. البته تنظیم و نصب براکت های پشت دندانی بسیار پیچیده تر است، هزینه بالاتری دارند و ممکن است تلفظ کلمات به خصوص در روزهای ابتدایی تحت تاثیر قرار دهند.

ارتودنسی دیمون

در ارتودنسی دیمون به جای استفاده از کش های لاستیکی از براکت های خود تنظیم شونده برای نگه داشتن سیم در جای خود استفاده می‌شود. این طراحی باعث کاهش اصطکاک بین سیم و براکت می‌شود و در نتیجه می‌تواند حرکت دندان ‌ها را با نیروی ملایم‌ تر و  جلسات کمتر ویزیت ارتودنسی انجام دهد. شایان ذکر است ارتودنسی دیمون برای بزرگسالان هم به صورت فلزی و سرامیکی قابل انجام است. 

الاینرهای شفاف (اینویزیلاین)

الاینرهای شفاف مجموعه ای از قالب های پلاستیکی شفاف و قابل جدا شدن هستند که به صورت اختصاصی برای دندان های هر بیمار طراحی می‌شوند و طی چند هفته یک ‌بار با قالب بعدی جایگزین می‌شوند تا به ‌تدریج دندان‌ها را به موقعیت مطلوب هدایت کنند. 

بزرگ ترین مزیت ارتودنسی با الاینرهای شفاف، نامرئی بودن آنها و قابلیت خارج کردن الاینرها از دهان به هنگام غذا خوردن و مسواک زدن است. با این حال، موفقیت این روش ارتودنسی متحرک و نامرئی به همکاری و انضباط بیمار در استفاده مداوم (معمولا ۲۰ تا ۲۲ ساعت در روز) وابسته است و برای برخی ناهنجاری‌ های پیچیده فک، ممکن است گزینه‌ مناسبی نباشد.

جدول مقایسه انواع روش های ارتودنسی بزرگسالان

در جدول زیر به مقایسه انواع روش های ارتودنسی از نظر مزایا، معایب و هزینه نسبی آنها پرداخته‌ایم:

روش ارتودنسی	مزایا	معایب	هزینه نسبی
براکت فلزی	استحکام بالا، کارایی اثبات‌ شده، ارزان ترین روش	کاملا قابل ‌مشاهده روی دندان‌ها	پایین
براکت سرامیکی	همرنگ با دندان ها و کم ‌رنگ‌تر از نوع فلزی، عملکردی مشابه فلزی	شکننده ‌تر از فلزی، حجیم ‌تر، هزینه بیشتر از فلزی	متوسط
لینگوال	کاملا نامرئی از بیرون، مناسب افراد با حساسیت ظاهری بالا	نصب و تنظیم پیچیده، ممکن است در ابتدا روی تلفظ اثر بگذارد	بالا
دیمون	اصطکاک کمتر، امکان جلسات ویزیت کوتاه‌تر، نیروی ملایم‌تر	هزینه بیشتر از براکت معمولی، در همه موارد بالینی گزینه اول نیست	متوسط تا بالا
الاینر شفاف	تقریبا نامرئی، قابل‌ جدا شدن هنگام غذا خوردن و مسواک زدن	وابسته به انضباط بیمار (۲۰-۲۲ ساعت در روز)، برای ناهنجاری‌های پیچیده فک مناسب نیست	بالا

فیلم تجربه درمان ارتودنسی در کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال

در ویدیوهای زیر می‌توانید تجربه تعدادی از مراجعه کنندگان کلینیک دندانپزشکی دنیال از انجام ارتودنسی را ببینید و بشنوید:

مراحل ارتودنسی بزرگسالان (به‌ صورت گام ‌به‌ گام)

مراحل ارتودنسی بزرگسالان به شرح ذیل است:

۱. مشاوره و معاینه اولیه

ویزیت و مشاوره ارتودنسی، اولین قدم برای مرتب کردن دندان ها و درمان ناهنجاری های فکی است. در این جلسه متخصص ارتودنسی بزرگسالان وضعیت کلی دندان‌ ها، لثه و فک را بررسی می‌کند. همچنین در این جلسه متخصص درباره انتظارات، نگرانی ‌ها و هدف شما از انجام ارتودنسی صحبت می‌کند.

۲. تصویربرداری و قالب ‌گیری

به منظور بررسی دقیق تر وضعیت دندان ها و فک، معمولا انجام رادیوگرافی پانورامیک، عکس ‌های داخل و بیرون دهان و در برخی موارد سی ‌تی ‌اسکن فک تهیه می‌شود. پس از مشاهده نتیجه تصاویر رادیوگرافی، قالب گیری از دندان ها به صورت سنتی یا اسکن دیجیتالی انجام می‌شود. 

۳. بررسی و درمان مشکلات زمینه ‌ای دهان و دندان

قبل از شروع درمان ارتودنسی، نیاز است که مشکلات دهان و دندانی مثل پوسیدگی دندانی، بیماری های لثه و … تشخیص داده شده و درمان می‌شود. همچنین ممکن اس نیاز به کشیدن دندان قبل از ارتودنسی یا حین آن برای مرتب شدن سایر دندان ها باشد. این مرحله در ارتودنسی بزرگسالان پررنگ تر از کودکان است.

۴. تدوین طرح درمان

با توجه به نتایج معاینات و عکس دندان، ارتودنتیست روش مناسب برای ارتودنسی بزرگسالان، مدت زمان تقریبی، در صورت نیاز ضرورت همکاری با جراح فک یا پریودنتیست و هزینه ارتودنسی بزرگسالان مشخص می‌شود.

۵. نصب تجهیزات ارتودنسی

در این مرحله، بسته به روش انتخابی، براکت ‌ها روی دندان‌ ها نصب می‌شوند یا اولین سری الاینرهای شفاف تحویل بیمار داده می‌شود.

۶. جلسات پیگیری و تنظیم دوره‌ ای

در روش‌ های ارتودنسی ثابت مثل براکت فلزی، سرامیکی، لینگوال یا دیمون، بیمار باید هر چند هفته یک ‌بار (معمولا هر ۴ تا ۸ هفته) به کلینیک دندانپزشکی مراجعه کند تا سیم‌ ها تعویض یا تنظیم شوند و روند حرکت دندان ‌ها بررسی شود.

در روش ارتودنسی نامرئی با الاینرها، فرآیند پیگیری کمی متفاوت است. بخش اصلی «تعویض» در همین مرحله در منزل و توسط خود بیمار انجام می‌شود؛ به این صورت که هر قالب معمولا بین ۷ تا ۱۴ روز استفاده می‌شود و سپس با قالب بعدی از مجموعه از پیش‌ طراحی ‌شده جایگزین می‌گردد. با این حال، این به ‌معنای حذف کامل نیاز به ویزیت حضوری نیست؛ بیمار همچنان باید هر ۶ تا ۸ هفته یک‌ بار به کلینیک مراجعه کند تا متخصص موارد زیر را بررسی کند:

• تطابق واقعی حرکت دندان‌ ها با برنامه‌ از ‌پیش‌ طراحی ‌شده دیجیتال
• سلامت و چسبندگی درست «اتچمنت ‌ها» (برجستگی ‌های کوچک رزینی که روی برخی دندان‌ ها برای کمک به گیر بهتر الاینر نصب می‌شوند)
• نیاز احتمالی به IPR  (کاهش جزئی فاصله بین دندان ‌ها برای ایجاد فضای لازم)
• تحویل چند سری قالب بعدی یا در صورت لزوم، اسکن مجدد و اصلاح برنامه درمانی (Refinement) اگر پیشرفت دندان‌ ها با برنامه اولیه همخوانی نداشته باشد

نکته مهم اینکه موفقیت ارتودنسی نامرئی با الاینرهای شفاف، بیش از سایر روش‌ ها به انضباط و همکاری بیمار در استفاده مداوم روزانه وابسته است، چون برخلاف براکت ‌های ثابت، کنترل روند درمان تا حد زیادی در دستان خود بیمار قرار دارد.

۷. برداشتن تجهیزات ارتودنسی

پس از مرتب شدن دندان با ارتودنسی، وقت برداشتن براکت ها و الاینرهاست. طول ‌مدت رسیدن به این مرحله در ارتودنسی بزرگسالان به روش انتخابی، شدت ناهنجاری و میزان همکاری بیمار بستگی دارد. اما به ‌طور کلی می‌توان بازه ‌های تقریبی زیر را برای هر روش در نظر گرفت:

• براکت فلزی و سرامیکی: معمولا بین ۱٫۵ تا ۳ سال، بسته به پیچیدگی و ناهنجاری دندانی؛
• ارتودنسی لینگوال: مدت زمان ارتودنسی لینگوال برای بزرگسالان کمی بیشتر از براکت های سنتی است و حدود 2 تا 3 سال طول می‌کشد. 
• ارتودنسی دیمون: به‌ دلیل اصطکاک کمتر و حرکت موثرتر دندان‌ ها، در برخی موارد کمی سریع ‌تر از براکت معمولی است و معمولا بین ۱٫۵ تا ۲٫۵ سال طول می‌کشد.
• الاینر شفاف: برای موارد خفیف تا متوسط، معمولا بین ۶ ماه تا ۱٫۵ سال طول می‌کشد. اما مدت زمان ارتودنسی نامرئی بزرگسالان برای موارد پیچیده ‌تر ممکن است تا ۲ سال یا بیشتر هم طول بکشد.

توجه: این اعداد صرفا بازه ‌های میانگین و تقریبی‌ هستند و مدت ‌زمان دقیق درمان هر فرد، تنها پس از معاینه بالینی و بررسی وضعیت دندان ‌ها، لثه و فک توسط متخصص قابل تعیین است.

۸. استفاده از ریتینر (نگهدارنده)

بلافاصله پس از پایان درمان ارتودنسی، به منظور تثبیت موقعیت جدید دندان ها و جلوگیری از بازگشت تدریجی دندان ها به حالت قبل، نیاز به استفاده از ریتینر است. این مرحله در ارتودنسی بزرگسالان اهمیت ویژه ‌ای دارد، چون بدون استفاده مداوم از ریتینر، احتمال شکست ارتودنسی در سنین بالاتر بیشتر است.

۹. پیگیری بلندمدت

حتی پس از پایان درمان ارتودنسی بزرگسالان نیاز به ویزیت‌ های دوره‌ای برای بررسی وضعیت ریتینر، سلامت لثه و پایداری نتیجه درمان وجود دارد.

عوارض ارتودنسی بزرگسالان چیست؟

مانند هر درمان دندانپزشکی دیگری، ارتودنسی بزرگسالان نیز می‌تواند عوارض و مشکلاتی را به همراه داشته باشد. از جمله مشکلات ارتودنسی بزرگسالان که احتمال بروز آنها وجود دارد عبارتند از:

تحلیل ریشه دندان 

حرکت دندان‌ ها در استخوان، در برخی موارد می‌تواند باعث کوتاه‌شدن جزئی ریشه دندان شود. این پدیده معمولا خفیف و بدون علامت است، اما در موارد نادر و شدیدتر ممکن است روی ثبات بلند مدت دندان اثر بگذارد.

التهاب و مشکلات لثه

دشواری بیشتر در تمیز کردن دندان‌ ها هنگام استفاده از براکت‌ های ارتودنسی ثابت، می‌تواند خطر تجمع پلاک، التهاب لثه و در بزرگسالانی که سابقه بیماری پریودنتال دارند، تشدید این بیماری را افزایش دهد. رعایت دقیق بهداشت دهان در طول درمان از بروز چنین عوارض ارتودنسی جلوگیری می‌کند. 

درد و ناراحتی موقت

پس از نصب یا هر بار تنظیم سیم های ارتودنسی، احساس فشار یا درد خفیف در دندان‌ ها و فک طبیعی است و معمولا پس از چند روز کاهش می‌یابد. بنابراین درد ارتودنسی را نمی‌توان به عنوان عوارض این روش درمانی نام برد، مگر اینکه طولانی و شدید باشد. 

زخم و تحریک بافت نرم دهان

براکت‌ ها و سیم‌ های ارتودنسی ثابت ممکن است در ابتدای درمان باعث تحریک یا زخم ‌شدن گونه و لب شوند که معمولا با استفاده از موم ارتودنسی قابل کنترل است.

مشکلات مفصل فک

یکی از مشکلات ارتودنسی بزرگسالان این است که در موارد نادر، تغییر در نحوه تماس دندان ‌ها حین درمان می‌تواند به‌طور موقت روی مفصل گیجگاهی-فکی اثر بگذارد که معمولا با تنظیم مجدد درمان برطرف می‌شود.

بازگشت دندان ‌ها (ریلپس)

عدم استفاده منظم از ریتینر پس از پایان درمان، مهم‌ ترین علت بازگشت تدریجی دندان ‌ها به حالت قبلی (به خصوص در بزرگسالان) است. 

توجه: در صورت انتخاب بهترین دکتر ارتودنسی بزرگسالان، پیگیری منظم جلسات درمان و رعایت توصیه های بهداشتی ارتودنسی، بسیاری از این عوارض ارتودنسی قابل پیشگیری و کنترل هستند. در صورت مشاهده هرگونه درد شدید، تورم غیر عادی یا تحرک بیش‌ از حد دندان، حتما باید هرچه سریع ‌تر با ارتودنتیست خود تماس بگیرید.

هزینه ارتودنسی بزرگسالان و عوامل موثر بر آن

هزینه ارتودنسی بزرگسالان یکی از پرتکرارترین سوالات بیمارانی است که قصد شروع درمان دارند. نکته مهم اینکه این هزینه در ایران تعرفه واحد و ثابتی ندارد و بین کلینیک‌ ها و شهرهای مختلف تفاوت قابل‌ توجهی مشاهده می‌شود.

بازه تقریبی قیمت ارتودنسی در سال ۱۴۰۵

قیمت ارتودنسی در سال ۱۴۰۵ برای هر فک از حدود ۵۰ تا ۹۰ میلیون تومان متغیر گزارش شده است. برای نمونه، هزینه ارتودنسی فلزی سنتی بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان، براکت سرامیکی بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان، براکت لینگوال بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان و قیمت ارتودنسی نامرئی با الاینرهای شفاف بین ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان تخمین زده شده است. 

عوامل موثر بر هزینه ارتودنسی بزرگسالان

هزینه ارتودنسی بزرگسالان به نسبت فاکتورهای مختلف می‌تواند متفاوت باشد. از جمله عوامل تاثیرگذار بر قیمت نهایی ارتودنسی دندان عبارتند از:

• نوع روش انتخابی: روش‌ های نامرئی‌ تر مثل لینگوال و الاینر شفاف معمولا هزینه بیشتری نسبت به براکت فلزی یا سرامیکی دارند.
• شدت و پیچیدگی ناهنجاری: هرچه میزان نامرتبی دندان‌ ها یا ناهماهنگی فک بیشتر باشد، به جلسات و زمان بیشتری نیاز است و هزینه هم بالاتر می‌رود.
• نیاز به درمان‌ های تکمیلی: درمان بیماری ‌های لثه، عصب ‌کشی دندان، کشیدن دندان یا همکاری با جراح فک، هزینه ‌های جانبی به مبلغ اصلی ارتودنسی اضافه می‌کند؛ موضوعی که در بزرگسالان به ‌دلیل شرایط دهان و دندان، شایع‌تر از کودکان است.
• تعداد فک ‌های تحت درمان: ارتودنسی فک بالا و پایین به تنهایی یا هر دو فک، تفاوت مستقیمی در هزینه نهایی ایجاد می‌کند.
• دستمزد و تخصص پزشک و موقعیت کلینیک: تجربه و تخصص دندانپزشک و همچنین منطقه جغرافیایی کلینیک (به ‌ویژه در شهرهای بزرگ) روی قیمت نهایی اثرگذار است.
• مدت‌ زمان درمان و تعداد جلسات ویزیت: درمان‌ های طولانی ‌تر معمولا هزینه بیشتری هم در بر دارند، چون نیاز به جلسات پیگیری بیشتری وجود دارد.

مدت زمان درمان ارتودنسی در بزرگسالان چقدر است؟

به دلیل توقف رشد استخوان فک در بزرگسالان و انعطاف پذیری کمتر بافت های دهان به نسبت کودکان و نوجوانان، حرکت دندان ها در حین ارتودنسی کندتر اتفاق می‌افتد و همین موضوع باعث طولانی تر شدن مدت زمان ارتودنسی در سنین بالا به نسبت سنین کودکی و نوجوانی می‌شود.

به طور تقریبی مدت زمان ارتودنسی بزرگسالان 1 تا 3 سال زمان می‌برد و در موارد خفیف تر (به ویژه در صورت استفاده از الاینرها) ممکن است درمان ارتودنسی در کمتر از یک سال به پایان برسد. در حالی ‌که موارد پیچیده ‌تر که نیاز به همکاری با پریودنتیست یا جراح فک دارند، می‌توانند بیشتر از این بازه هم طول بکشند. تعیین بازه دقیق برای شرایط شما، تنها پس از معاینه حضوری توسط متخصص ارتودنسی امکان‌ پذیر است.

عوامل موثر بر مدت زمان ارتودنسی بزرگسالان

از جمله عوامل تعیین کننده در کوتاه تر یا طولانی شدن مدت زمان ارتودنسی بزرگسالان عبارتند از:

• شدت ناهنجاری اولیه: هرچه شلوغی، فاصله یا ناهماهنگی فک بیشتر باشد، جا به ‌جایی دندان‌ ها به زمان بیشتری نیاز دارد.
• روش درمانی انتخابی: هر روش ارتودنسی سرعت متفاوتی در حرکت دندان ‌ها دارد.
• سلامت لثه و استخوان فک: وجود بیماری ‌های لثه یا کاهش تراکم استخوان می‌تواند روند حرکت دندان‌ ها را کند، کند.
• نیاز به درمان‌ های مقدماتی: اگر پیش از ارتودنسی، درمان پوسیدگی، بیماری لثه یا کشیدن دندان لازم باشد، این مدت به زمان کلی درمان اضافه می‌شود.
• میزان همکاری بیمار: به‌خصوص در روش اینویزیلاین، استفاده مداوم و طبق دستور از الاینرها، تاثیر مستقیمی روی سرعت پیشرفت درمان دارد. حتی در روش‌ های ارتودنسی ثابت هم، حضور منظم در جلسات پیگیری و رعایت توصیه‌ های بهداشتی، از تاخیر غیرضروری در روند درمان جلوگیری می‌کند.

چه نکاتی پیش از ارتودنسی بزرگسالان باید در نظر بگیرید؟

برای انجام ارتودنسی بزرگسالان، برخلاف کودکان نیاز به یک سری ملاحظات خاص پیش از درمان است که عبارتند از:

سلامت لثه و بیماری‌ های پریودنتال

افزایش سن، احتمال ابتلا به بیماری های لثه مثل پریودنتیت یا ژنژیویت را نیز افزایش می‌دهد. از آنجا که موفقیت ارتودنسی به سلامت بافت نگهدارنده دندان (لثه و استخوان اطراف آن) وابسته است، اعمال نیروی ارتودنسی روی لثه‌ ملتهب یا استخوانی که تحلیل رفته، می‌تواند مشکل را تشدید کند و حتی منجر به از دست رفتن دندان شود. به همین دلیل، در بزرگسالانی که سابقه بیماری لثه دارند، معمولا پیش از شروع ارتودنسی باید با کمک پریودنتیست، عفونت و التهاب لثه به‌ طور کامل کنترل و درمان شود.

دندان ‌های عصب‌ کشی‌ شده یا دارای روکش

بسیاری از بزرگسالان در طول سال‌ ها، تعدادی دندان عصب کشی شده، روکش ‌دار یا دارای ترمیم ‌های حجیم دارند. این دندان‌ ها معمولا شکننده ‌تر از دندان ‌های طبیعی‌اند و ممکن است در برابر نیروهای ارتودنسی واکنش متفاوتی نشان دهند. متخصص ارتودنسی پیش از شروع درمان باید وضعیت این دندان ‌ها را به‌ دقت بررسی کند تا هم از آسیب احتمالی به آنها‌ جلوگیری شود و هم در صورت نیاز، هماهنگی‌ های لازم با دندانپزشک‌ ترمیمی انجام گیرد.

پوکی استخوان و بیماری‌ های زمینه ‌ای

بیماری ‌هایی مثل پوکی استخوان (استئوپروز)، دیابت کنترل ‌نشده یا برخی بیماری ‌های خودایمنی، می‌توانند روی سرعت و کیفیت پاسخ استخوان فک به حرکت دندان ‌ها اثر بگذارند. همچنین مصرف برخی داروها، مثل داروهای بیس ‌فسفونات که برای درمان پوکی استخوان تجویز می‌شوند، ممکن است روند حرکت دندان‌ها را کندتر کند. به همین دلیل، پیش از شروع ارتودنسی بزرگسالان، بیمار باید سابقه بیماری ‌ها و داروهای مصرفی خود را به ‌طور کامل با متخصص در میان بگذارد تا برنامه درمانی متناسب با شرایط سلامت عمومی او تنظیم شود.

مراقبت‌ های بعد از ارتودنسی بزرگسالان 

پایان دوره ارتودنسی به‌ معنای پایان کامل مسیر نیست. مرحله نگهداری از نتیجه درمان و استفاده از ریتینر، به‌ ویژه در بزرگسالان، اهمیتی به‌ اندازه خود درمان دارد.

چرا ریتینر برای بزرگسالان اهمیت بیشتری دارد؟

دندان‌ ها حتی پس از برداشتن براکت یا الاینرها، همچنان تمایل طبیعی به بازگشت به موقعیت قبلی خود دارند؛ به این پدیده «ریلپس» گفته می‌شود. در بزرگسالان، به ‌دلیل کاهش انعطاف ‌پذیری استخوان فک و همچنین تغییرات طبیعی دندان ‌ها با افزایش سن، احتمال ریلپس بدون استفاده مداوم از ریتینر، بیشتر از کودکان و نوجوانان است. به همین دلیل، پایبندی به دستورات نگهداری در این سنین اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

انواع ریتینر

• ریتینر ثابت: یک سیم نازک که پشت دندان ‌های جلویی (معمولا فک پایین) چسبانده می‌شود و بدون نیاز به تصمیم روزانه بیمار، به‌طور دائم دندان‌ ها را تثبیت می‌کند.
• ریتینر متحرک (شفاف یا آکریلی): قالبی که بیمار باید طبق دستور متخصص، ابتدا به ‌صورت تمام‌ وقت و سپس تنها در شب استفاده کند.

نکات مهم دوران نگهداری

• در ماه‌ های ابتدایی پس از برداشتن تجهیزات ارتودنسی، معمولا توصیه می‌شود ریتینر متحرک به‌ جز هنگام غذا خوردن و مسواک زدن، در طول شبانه ‌روز استفاده شود.
• استفاده بلندمدت از ریتینر (حتی چند شب در هفته) در بسیاری موارد برای همیشه توصیه می‌شود، به ‌خصوص در بزرگسالان.
• مراجعه دوره‌ ای به کلینیک برای بررسی وضعیت ریتینر و اطمینان از عدم جا به‌ جایی مجدد دندان‌ها، بخشی جدایی‌ ناپذیر از این مرحله است.
• در صورت گم‌ شدن، شکستن یا نامناسب شدن ریتینر، باید هرچه سریع ‌تر به کلینیک اطلاع داده شود.

چرا ارتودنسی بزرگسالان را در دنیا دنتال انجام دهیم؟

تصمیم برای شروع ارتودنسی در سنین بزرگسالی، تصمیمی است که به دقت، تجربه و شنیده ‌شدن نیاز دارد. در کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال، این مسیر با یک معاینه دقیق و مشاوره تخصصی آغاز می‌شود. جایی که پیش از هر چیز، وضعیت واقعی دندان ‌ها، لثه و فک شما بررسی می‌شود تا مناسب ‌ترین روش درمانی، متناسب با سبک زندگی، بودجه و انتظارات شما پیشنهاد شود.

از آنجا که می‌دانیم هزینه ارتودنسی می‌تواند برای بسیاری از بیماران یک‌ جا قابل ‌پرداخت نباشد، در دنیا دنتال امکان پرداخت اقساطی هزینه ارتودنسی را هم مهیا کرده ایم. به این شکل که تنها ۳۰ درصد از هزینه درمان در ابتدای کار دریافت می‌شود و باقی ‌مانده به ‌صورت اقساطی و در طول دوره درمان تسویه می‌شود. این ‌طور هیچ فشار مالی سنگینی به شما وارد نمی‌شود و می‌توانید با خیال راحت، بدون نگرانی از هزینه‌ ای که یک ‌جا باید بپردازید، مسیر درمان را تا انتها با آرامش طی کنید.

اگر شما هم به فکر شروع ارتودنسی افتاده‌اید اما نمی‌دانید از کجا باید شروع کنید، اولین قدم را با یک مشاوره تخصصی بردارید. کارشناسان دنیا دنتال آماده‌اند تا با بررسی دقیق شرایط دهان و دندان شما، مسیر رسیدن به لبخندی که همیشه می‌خواستید را روشن کنند.

در ویدیو زیر می‌توانید فضای کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال را ببینید:

جمع‌ بندی

ارتودنسی بزرگسالان دیگر یک استثنا نیست، بلکه بخشی طبیعی و رایج از دندانپزشکی مدرن است. اگرچه این مسیر در سنین بالاتر ممکن است با کمی زمان و ملاحظات بیشتری همراه باشد، اما با انتخاب روش مناسب و همراهی یک تیم درمانی متخصص، رسیدن به لبخندی مرتب و سالم در هر سنی امکان‌ پذیر است. اگر شما هم سال‌هاست با نامرتبی دندان ‌ها یا مشکلات جویدن کنار آمده‌اید، شاید الان بهترین زمان برای شروع این مسیر باشد.

سوالات متداول