10 علت کج شدن دندان ها و 5 روش مرتب کردن آن ها در دندانپزشکی
اگر دندان های شما یا فرزندتان کج هستند نگران نباشید زیرا در خصوص این مساله افراد زیادی درگیر هستند و شما تنها نیستند. میلیون ها نفر در سراسر دنیا با کج شدن دندان روبرو هستند و به هر دلیلی یک یا چند دندان کج دارند. ما در این مقاله، به بررسی و توضیح 8 علت کج شدن دندان ها پرداخته ایم و دست کم 6 روش صاف کردن دندان های کج را نیز به شما معرفی کرده ایم. اگر دنبال مرتب کردن دندان هایتان هستید حتما این مقاله را بخوانید.
علت کج شدن دندان ها؛ چرا و چگونه ممکن است دندان ها کج شوند؟
عوامل مختلفی وجود دارند که باعث کج شدن دندان ها می شوند. اما 8 مورد زیر که به بررسی و توضیح آن ها پرداخته شده است، مهم ترین علت های کج شدن دندان ها به شمار می روند.
| ردیف | دلایل کج شدن دندان ها در کودکان | علت های کج شدن دندان ها در بزرگسالی |
|---|---|---|
| 1️⃣ | از دست دادن زودهنگام دندان های شیری | افتادن دندان های دائمی |
| 2️⃣ | زیاد شدن یا افزایش شدید دندان های دائمی | جای داشتن بیش از اندازه مواد غذایی با بافت سفت در برنامه تغذیه ای روتین زندگی |
| 3️⃣ | رشد نامناسب دندان های شیری در زاویه نادرست | اثرگذاری منفی شکستن یا گاز گرفتن تکه های یخ با دندان |
| 4️⃣ | کوچکی یا بزرگی غیرطبیعی اندازه طول واحدهای دندانی | جویدن قسمت هایی از اشیاء مانند درب خودکار |
| 5️⃣ | کوچکی هر یک از فکین فوقانی یا تحتانی | اعمال فشار نامناسب از سوی ضربه به چهره |
| 6️⃣ | رشد ناکافی فکین بالا یا پایین | افزایش سن، اثرگذاری منفی بیماری فعال لثه و دندان قروچه |
| 7️⃣ | موارد ژنتیکی، رژیم غذایی نامناسب، گاز زدن یخ، جویدن ناخن و باز کردن درب قوطی با دندان | افزایش سن، اعمال فشار ناشی از رویش دندان عقل نهفته به سایر دندان ها |
1. ژنتیک
تغییرات ظاهری نسل ها در ژن ها ذخیره می شود و به مرور زمان ظاهر موجودات بر اساس تغییرات ژنی دچار تحول می شود. اغلب کسانی که دندان های کجی دارند این مساله را از والدین و نیاکان خود به ارث برده اند.
اگر والدین یا اغلب افراد خانواده شما دندان های کجی دارند یا با انحرافات فک (کوچک و بزرگ بودن یکی از فک ها) روبرو هستند احتمالا شما نیز دندان های کجی دارید و یا مشکل فکی را تجربه می کنید.
💎این نوشته رو هم بخونید: درمان بوی بد دهان با روش های سریع
2. جای خالی دندان ها
دندان ها به مرور زمان و بر اثر فشارهایی که تحمل می کنند تمایل دارند به صورت جزئی حرکت کنند. زمانی که به هر دلیلی یک یا چند دندان از دست بروند، دندان های دیگر فضای بیشتری برای جابجایی پیدا می کنند و در نتیجه کج می شوند.
از دست رفتن زودتر از موعد دندان های شیری در کودکان نیز به همین شکل است. این موضوع نه تنها باعث کج شدن دندان های شیری می شود که باعث کج در آمدن دندان های دائمی نیز می شود.
💎این نوشته رو هم بخونید: روش های پر کردن جای خالی دندان چیست ؟
در بزرگسالان نیز از دست دادن دندان با افزایش سن باعث کج شدن دندان ها می شود. بنابراین در هر سنی ممکن است با این موضوع روبرو شویم و سن و سال نمی شناسد.
3. ترمیم های دندانپزشکی
اشتباه نکنید، ما منظورمان این نیست که ترمیم های دندانپزشکی دندان هارا کج می کنند. ما تنها منظورمان این است که اگر ترمیم به درستی انتخاب نشود و یا به درستی انجام نشود می تواند دربرخی اوقات باعث کج شدن دندان ها شود.
مثلا استفاده نادرست از روکش دندان یا بریج به عنوان روشهای ترمیم و بازسازی دندان و یا نصب نادرست آن ها میتواند در برخی موارد باعث تحت فشار قرار گرفتن آن ها و در نتیجه حرکتشان به مرور زمان شود. همچنین، این نوع ترمیمها ممکن است باعث تغییر موقعیت طبیعی دندانها شده و به هم ساییدگی آنها منجر شود. بنابراین، در انتخاب روشهای ترمیم و بازسازی دندان، باید به دقت و دانش کافی اطلاعات لازم را جمعآوری و تحلیل کرده و از روشهای مناسب و مطابق با وضعیت خاص هر بیمار استفاده شود. همچنین، مشاوره و همکاری با یک دندانپزشک ماهر و متخصص در این زمینه بسیار حیاتی است.
4. برخی عادات نامناسب
عادت هایی مانند مکیدن انگشت شست به دندان های ما فشار وارد می کند و دقیقا مانند بریس ارتودنسی دندان، آنها را مجبور می کند تا به موقعیت دیگری حرکت کنند. به طور معمول مکیدن انگشتان (مخصوصا شست در کودکان) منجر به بروز مشکلاتی مانند اپن بایت (ایجاد فاصله بین دندان های بالا و پایین در جلو حین بسته بودن دهان) و در نهایت کجی دندان ها می شود.
5. بیماری لثه و کج شدن دندان ها
هرگونه مشکل در لثه ها از جمله آسیب یا بیماری (شامل التهاب و عفونت) می تواند در نهایت بر روی دندان های شما تأثیر بگذارد. بیماری لثه می تواند باعث شل شدن دندان ها و در نهایت حرکت آن ها شود.
کج شدن دندان ها بر اثر بیماری لثه می تواند خطرناک باشد و باعث از دست رفتن آن ها شود. در این وضعیت باید پیش از وارد شدن آسیب بیشتر به لثه و دندان، بیماری را درمان کرد.
6. افزایش سن
پیری و افزایش سن نیز می تواند تأثیر مخربی بر روی موقعیت دندان های شما بگذارد. با افزایش سن، دندان های ما تمایل بیشتری دارند تا به سمت جلوی دهان حرکت کنند.
برخلاف تصور عموم که تصور می کنند با افزایش سن دندان عقل باعث جابجایی دندان ها به جلو می شود، این دندان هیچ تقصیری کج شدن دندان ها به جلو ندارند. بلکه علت اصلی آن استخوان فک شما است که با گذشت زمان تراکم خود را از دست داده و تغییر شکل می دهد. همین موضوع باعث می شود تا دندان ها به سمت جلو حرکت کرده و به هم فشار وارد کنند.
💎این نوشته رو هم بخونید: درمان تنفس دهانی به وسیله ارتودنسی
7. کجی دندان بر اثر ضربه، تروما و آسیب
اگر به صورت (و مخصوصاٌ فک شما) ترما و ضربه ای وارد شده باشد، نیروی وارده به شما می تواند روی دندان ها (حتی از ریشه) تاثیر بگذارد. آسیب اصلی می تواند به خود دندان و یا لثه وارد شود. اگر آسیب مستقیما متوجه دندان باشد، نیروی آن می تواند باعث کج شدن دندان شود اما اگر به لثه آسیبی وارد شود، به مرور زمان باعث تغییر موقعیت دندان ها می شود.
ورزشکارانی که به صورت حرفه ای ورزش های تماسی انجام می دهند و افرادی که حین رانندگی کمربند نمی بنند بیشتر از همه ممکن است با تروما و آسیب مواجه شوند. برای جلوگیری از کج شدن دندان در این افراد بهتر است که حین انجام ورزش گارد دهان استفاده کنند و یا کمربند خود را ببندند.
8. سایز فک
محققان جامعه دندانپزشکی اعتقاد دارند که اگر اندازه فک، کوچک تر از حالت نرمال باشد، در شکل گیری کجی دندان ها تاثیرگذار خواهد بود. باید بدانید که فکین از ویژگی تکامل یافته برخودار است، اما این یعنی چی؟ گذر زمان نشان داده است که بشریت دیگر همانند انسان های چندین قرن پیش، لازم نیست به مصرف غذاهایی با بافت سخت و سفت بپردازند؛ بلکه لیست تغذیه، خوراکی و غذاهای نرم جایگزین آن ها شده اند. لازم است تا بدانید که اگر تنها جویدن مواد غذایی با بافت نرم و سخت صورت گیرد، فک با قابلیت ارتعاجی خود می تواند تغییر اندازه داده و کوچک شود.
9. مال اکلوژن
ناهنجاری های خانواده مال اکلوژن نام پزشکی بی نظمی های دندانی و عدم هماهنگی آن ها در فکین فوقانی و تحتانی است که در چندین کلاس (درجه) دسته بندی می شوند. ناهنجاری های اوربایت و آندربایت در خانواده مال اکلوژن ها بسیار رایج هستند.
اگر جلوزدگی دندان های فک فوقانی در مقایسه با فک تحتانی مشاهده شود، فرد دچار ناهنجاری اوربایت است. از سوی دیگر اگر معکوس این ناهنجاری صورت گیرد، یعنی جلوزدگی دندان های فک تحتانی در مقایسه با فک فوقانی مشاهده شود، فرد دارای ناهنجاری آندربایت است.
10. دندان عقل
آیا کج شدن دندان ها بخاطر دندان عقل حقیقت دارد؟ 100%. افرادی که در بازه سنی 18-25 سالگی قرار دارند، ممکن است با بی نظمی دندان های قدامی فکین فوقانی و تحتانی مواجه شوند؛ چراکه فشار و نیروی نامتوازن رشد دندان عقل در زاویه نادرست به سایر واحدهای دندانی اعمال می شود. یکی از دلایل مهم در لیست علل کجی دندان ها بعد از ارتودنسی، رویش نامناسب دندان عقل نهفته است.
کج شدن دندان ها باعث ایجاد چه مشکلاتی می شود؟
اصلاح کردن کجی و نامرتبی دندان ها امری بسیار ضروی و مهم است زیرا رعایت بهداشت دندان های نامرتب و شلوغ کار آسانی نبوده و به مروز زمان بر اثر گیر کردن مواد غذایی در بین دندان ها پوسیدگی ایجاد می شود. مشکلات و عوارض دندان های کج عبارت اند از:
- دندان درد
- درد استخوان فک
- به وجود آمدن مشکل در جویدن و صحبت کردن
- پوسیدگی دندان
- عفونت دندان
- بیماری لثه
- بروز اختلال در عملکرد صحیح مفصل گیجگاهی فکی
- نداشتن لبخند زیبا و منظم
- اُفت شدید اعتماد به نفس
- از دست دادن تدریجی دندان ها
چگونه باید کج شدن دندان ها را اصلاح کرد؟
خوشبختانه علت کج شدن دندان ها هرچه که باشد، روش های متنوعی برای اصلاح آن ها وجود دارد. در ادامه با مهم ترین روش های صاف کردن دندان کج آشنا خواهید شد. ابتدا با موثرترین روش یعنی ارتودنسی دندان آشنا خواهید شد.
| سوال | ارتودنسی | کامپوزیت و لمینت | روکش دندان | باندینگ دندان |
|---|---|---|---|---|
| آیا واقعا کجی دندان ها را درمان می کند؟ | ✅ | ❌ | ❌ | ❌ |
| برای درمان کجی شدید دندان ها مناسب است؟ | ✅ | ❌ | ❌ | ❌ |
| نیازمند تراشیدن دندان است؟ | ❌ | ✅ | ✅ | ❌ |
| مدت زمان درمان چقدر است؟ | 1-2 سال | 2 جلسه | 7 روز | 1 جلسه |
| طول عمر و ماندگاری نتیجه درمان چقدر است؟ | زیاد | نیازمند تعویض | نیازمند تعویض | کم |
| تغییرات رنگی دندان را می پوشاند؟ | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ |
| فرم ظاهری واحدهای دندانی را می پوشاند؟ | ❌ | ✅ | ✅ | ✅ |
رفع کجی دندان با ارتودنسی
ارتودنسی از مهم ترین و کاربردی ترین تخصص های دندانپزشکی است که متخصصان آن به اصلاح نامنظمی های دندانی و روابط نادرست بین فکی می پردازند. در واقع ارتودنسی جز بهترین روش صاف کردن دندان کج به شمار می رود.
لازم است تا بدانید که اجرای اصلاح کجی دندان ها با ارتودنسی از طریق روش های مختلفی امکان پذیر است؛ اما انتخاب بهترین روش ارتودنسی بعد از ارزیابی وضعیت سلامت دهان و بررسی نوع ناهنجاری های دندانی و فکی صورت خواهد گرفت. روش های درمان کج شدگی دندان ها با تکنیک ارتودنسی عبارت اند از:
- ارتودنسی لینگوال (پشت دندانی)
- ارتودنسی دیمون
- ارتودنسی سرامیکی
- ارتودنسی ثابت فلزی
- ارتودنسی رنگی
- ارتودنسی متحرک
- نصب پلاک های شفاف ارتودنسی
- ارتودنسی نامرئی اینویزیلاین
💎بیشتر بخوانید: هزینه ارتودنسی دندان چقدر است؟
یک متخصص ارتودنسی با کمک انواع دستگاه های ارتودنسی شامل بریس ها و پلاک های متجرم ارتودنسی و… اقدام به صاف کردن دندان های کج می کند.
این متخصصان نامنظمی ها، ازدحام و شلوغی، وجود فاصله بین دندان ها و سایر مشکلات مرتبط دیگر که همگی باعث کج شدن دندان ها می شود را از سنین پایین تا بزرگسالی به خوبی درمان می کنند.
رفع کجی دندان با کامپوزیت
ونیر کامپوزیت لایه های بسیار نازکی و همرنگ دندان هستند که برای برطرف کردن مشکلات ظاهری دندان ها به سطح جلویی آن ها متصل می شوند. شناخته شده ترین ونیر، لمینت دندان است که در اصلاح طرح لبخند بکار برده می شود.
از ونیر های دندانی برای از بین بردن فاصله بین دندان ها، کوتاه یا بلند بودن دندان، تغیییر رنگ، مخفی کردن شکستگی یا ترک دندان و … استفاده می شود
رفع کجی دندان با لمینت
گاهی اوقات برای اصلاح یا مخفی کردن کجی جزئی دندان ها از لمینت دندان استفاده می شود. به همین جهت به لمینت دندان ارتودنسی فوری و موقت نیز گفته می شود. اما لازم به ذکر است که لمینت تنها از نظر ظاهری کج بودن دندان ها را برطرف می کند و برخلاف ارتودنسی قادر به درمان پایه ای و اصولی کج شدن دندان ها نیست.
رفع کجی دندان با روکش
همانظور که عنوان کردیم، وجود فاصله بین دندان ها می تواند عاملی برای کج شدن آن ها باشد. لزوما قرار نیست که حتما یک دندان کاملا از دست رفته باشد تا دندان ها کج شوند، بلکه پوسیدگی گسترده دندان ها در طرفین خود به خود یک فاصله ایجاد می کند.
برای از بین بردن این فاصله می توان از روکش دندان کمک گرفت تا به خوبی فاصله (هرچند کم) ایجاد شده بسته شود و فضا برای جابجایی دندان ها بسته شود.
رفع کجی دندان با نصب باندینگ
باندینگ تقریبا مشابه ونیر دندان عمل می کند و می تواند همان مشکلاتی که لمینت حل می کند را به خوبی برطرف کند. برای مثال وجود فاصله بین دندان ها یا دیاستما که می تواند باعث کج شدن دندان ها شود را به خوبی می بندد.
طی این روش موادی همرنگ دندان (اغلب کامپوزیت) به دندان ها متصل می شود سپس برای طبیعی تر کردن ظاهر دندان باندینگ شده، آن را تراش می دهند تا کاملا با دندان های دیگر هماهنگ شود.
پاسخ به سوالات رایج درباره کج بودن دندان ها
صرف نظر از میزان یا شدت کج بودن دندان ها، بهترین روش درمان قطعا ارتودنسی دندان است.
این کاملا بستگی به روش های درمانی دارد که هزینه های متفاوتی دارند. برای اطلاع از هزینه ارتودنسی که روش توصیه شده تری است می توانید به صفحه هزینه ارتودنسی دندان در همین سایت مراجعه کنید.
بازی کردن زبان با جای خالی دندان یا دندان در حال رویش، باعث نامرتبی و کجی آن می شود
برای بررسی اولیه کجی دندان ها باید تنها به ارتودنتیست (متخصص ارتودنسی) مراجعه نمایید.
به صورت بصری بله، اما بهتر است که با یک متخصص ارتودنسی ابتدا مشورت نمایید تا از بروز عوارضی در آینده مانند افتادن دندان ها، بروز مشکلاتی در جویدن مواد غذایی، اختلال در تکلم، تجربه کردن احساس درد دندانی و فکی، شکل گیری پوسیدگی های دندانی یا ایجاد بیماری های ژینژیویت و پریودنتیت جلوگیری شود.
اثرگذاری فاکتورهایی نظیر عامل ژنتیک، عدم پیروی از برنامه غذایی مناسب، کوچکی اندازه فک، مکیدن انگشتان دست و پستانک.